CNN: Ο θάνατος του Αλι Χαμενεΐ θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο στις σκληροπυρηνικές παρατάξεις για την απόκτηση πυρηνικών

Στο γεγονός πως μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ οι σκληροπυρηνικές παρατάξεις του Ιράν μπορούν να επιδιώξουν να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα στέκεται το CNN.

Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει το δημοσίευμα ο τότε ανώτατος ηγέτης της χώρας, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, έφτασε στο σημείο να εκδώσει φετφά, δηλαδή νομική απόφαση βάσει του ισλαμικού νόμου, απαγορεύοντάς τους.

Αλλά ο θάνατός του στα χέρια των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ τον περασμένο μήνα θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για τις πιο σκληροπυρηνικές παρατάξεις του καθεστώτος να επανεξετάσουν την απόφαση. Ο δημόσιος διάλογος στο Ιράν οδεύει ήδη προς αυτή την κατεύθυνση.

«Η πυρηνική φετφά είναι νεκρή», δήλωσε στο CNN ο Τρίτα Πάρσι του Ινστιτούτου Quincy για Υπεύθυνη Πολιτική. «Η γνώμη της ελίτ καθώς και η κοινή γνώμη έχουν μετατοπιστεί δραματικά σε αυτό το θέμα, κάτι που δεν θα πρέπει να προκαλεί έκπληξη, καθώς το Ιράν έχει βομβαρδιστεί δύο φορές εν μέσω διαπραγματεύσεων από δύο πυρηνικά εξοπλισμένα κράτη».

Για χρόνια, ο πρώην ανώτατος ηγέτης αντιστάθηκε στις εσωτερικές πιέσεις για να εγκρίνει την κατασκευή πυρηνικών όπλων, ιδιαίτερα μετά την αποχώρηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ από την πυρηνική συμφωνία που διαπραγματεύτηκε μεταξύ του Ιράν και της κυβέρνησης Ομπάμα το 2018.

Αντιμέτωπος με την κλιμακούμενη αμερικανική και ισραηλινή εχθρότητα, ο Χαμενεΐ αντ’ αυτού τήρησε το δόγμα του για αυτό που οι ειδικοί αποκαλούν «στρατηγική υπομονή». Επέτρεψε στο Ιράν να προωθεί σταθερά το πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου, φέρνοντας το υλικό όλο και πιο κοντά σε επίπεδα οπλικής ποιότητας χωρίς να υπερβαίνει το όριο της πραγματικής ανάπτυξης βόμβας.

Ασαφής η θέση του Μοτζτάμπα για τα πυρηνικά όπλα

Οι εκκλήσεις για την επιδίωξη μιας πυρηνικής βόμβας έγιναν πιο έντονες με την άνευ προηγουμένου στρατιωτική επιχείρηση του Ισραήλ εναντίον του Ιράν πέρυσι, η οποία σκότωσε αρκετούς από τους στρατιωτικούς και πυρηνικούς ηγέτες της χώρας. Οι εκκλήσεις αυξήθηκαν ξανά με την εντολή του Τραμπ να πλήξουν τρεις από τις σημαντικότερες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.

Ακόμη και πριν από αυτές τις επιθέσεις, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) του Ιράν είχε προειδοποιήσει ότι η Τεχεράνη ήταν έτοιμη να αλλάξει τη στάση της στον τομέα των πυρηνικών.

«Μια αντιστροφή του πυρηνικού δόγματος και των πολιτικών του Ιράν, συμπεριλαμβανομένης μιας μετατόπισης από προηγούμενες σκέψεις, είναι πιθανή και εφικτή», δήλωσε ο Ahmad Haqtalab, διοικητής του IRGC που είναι υπεύθυνος για την προστασία των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν, το 2024.

Το Ιράν δεν έχει ακόμη ανατρέψει δημόσια το δόγμα του. Ωστόσο, διαθέτει περισσότερα από 400 κιλά ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού. Αυτό θα ήταν αρκετό για την παραγωγή αρκετών πυρηνικών όπλων εάν ο γιος του Χαμενεΐ και νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα, ανατρέψει τη φετφά του πατέρα του. Το ουράνιο είναι βασικό καύσιμο για πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή βόμβας εάν εμπλουτιστεί σε υψηλά επίπεδα.

Ο Μοτζτάμπα παραμένει κρυμμένος, τροφοδοτώντας εικασίες σχετικά με τη φυσική του κατάσταση και την ικανότητά του να λαμβάνει αποφάσεις, καθώς το IRGC σφίγγει τον έλεγχο της χώρας.

Ερωτηθείς εάν η πυρηνική πολιτική του Ιράν θα αλλάξει υπό τη νέα ηγεσία, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε αυτόν τον μήνα στο Al Jazeera ότι δεν ήταν σίγουρος για τη «νομολογική ή πολιτική στάση» του νέου ηγέτη σχετικά με τα πυρηνικά όπλα.

«Από όσο καταλαβαίνω, δεν θα πρέπει να διαφέρει πολύ από τις προηγούμενες πολιτικές μας, αλλά πρέπει να περιμένουμε μέχρι να λάβουμε γνώση των απόψεών του», πρόσθεσε.

Οι λόγοι αυτοσυγκράτησης του Ιράν έχουν εξαφανιστεί, λέει ειδικός

Η πρώτη φερόμενη ομιλία του Μοτζτάμπα ως ηγέτη ήταν μια δήλωση που διαβάστηκε από έναν παρουσιαστή ειδήσεων στην κρατική τηλεόραση. Σε αυτήν, ορκίστηκε να εκδικηθεί τον θάνατο του πατέρα του και άλλων που σκοτώθηκαν στον πόλεμο, αλλά δεν έκανε καμία αναφορά στο πυρηνικό πρόγραμμα, αφήνοντας τους παρατηρητές να κάνουν εικασίες για την τύχη του πυρηνικού δόγματος του Ιράν.

Η επιζώσα ηγεσία του Ιράν αντιμετωπίζει επίσης τις αυξανόμενες εγχώριες εκκλήσεις για ανατροπή της πυρηνικής πολιτικής. Αυτή η πίεση αυξάνεται καθώς το IRGC εδραιώνει την εξουσία και επαναδιορίζει σκληροπυρηνικούς συνταξιούχους διοικητές για να ηγηθούν μιας νεότερης, πιο εκδικητικής γενιάς μαχητών.

«Έχουμε εισέλθει σε μια νέα φάση», δήλωσε ο Νάσερ Τοράμπι, ένας σκληροπυρηνικός σχολιαστής, στην κρατική τηλεόραση σε ένα απόσπασμα που προβλήθηκε αυτόν τον μήνα. «Μετά από αυτόν τον πόλεμο, το Ιράν θα αναγνωριστεί ως παγκόσμια υπερδύναμη… Πρέπει να λάβουμε μέτρα για την παραγωγή ή την κατοχή πυρηνικών όπλων».

Φαίνεται ότι οι σκληροπυρηνικοί του Ιράν και το IRGC αισθάνονται τώρα ότι υπάρχει ένα άνοιγμα για να αλλάξει το μακροχρόνιο πυρηνικό δόγμα, δήλωσε η Σίνα Αζόντι, συγγραφέας του βιβλίου «Το Ιράν και η Βόμβα: Οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν και το Πυρηνικό Ζήτημα».

«Ένας από τους λόγους που επέδειξαν πυρηνική ανοχή ήταν οι επιθέσεις φόβου από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ», είπε ο Αζόντι. «Αλλά σε αυτό το σημείο όπου επιτέθηκαν ούτως ή άλλως, όλα είναι άκυρα υπέρ τους». «Αυτός ο πόλεμος έχει αλλάξει ριζικά τα πάντα, καθώς η χώρα απορροφά πολλές τιμωρίες», πρόσθεσε.

Η κατασκευή ενός πυρηνικού όπλου εξαρτάται από την ανατροπή της φετφά, την πρόσβαση σε ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού και την ικανότητα κατασκευής μιας λειτουργικής βόμβας.

Υποθέτοντας ότι το ιρανικό καθεστώς έχει πρόσβαση στο απόθεμα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, θα μπορούσε να επιλέξει να κατασκευάσει μια ακατέργαστη πυρηνική συσκευή αντί για ένα εξελιγμένο όπλο που μπορεί να παραδοθεί σε πυραύλους, δήλωσε ο Azodi.

Αυτός ο απλούστερος και λιγότερο περίπλοκος σχεδιασμός θα μπορούσε να προκαλέσει μια πραγματική πυρηνική έκρηξη, συγκρίσιμη σε καταστροφική ισχύ με τα πρώιμα όπλα. Αλλά θα ήταν λιγότερο αποτελεσματικός και πολύ λιγότερο στρατιωτικά χρήσιμος για την παράδοσή του με πυραύλους.

Η κύρια αξία του θα ήταν αντ’ αυτού πολιτική: να επιδείξει πυρηνική ικανότητα και να παράσχει ένα μέτρο αποτροπής, λένε οι ειδικοί.

Αλλά είτε πρόκειται για την πιθανή δημιουργία μιας ακατέργαστης συσκευής, γνωστής στην καθομιλουμένη ως «βρώμικη βόμβα», είτε για την κατασκευή μιας πιο εξελιγμένης πυρηνικής βόμβας, η αποτροπή δεν είναι εγγυημένη.

«Το Ιράν δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τις πυρηνικές του δυνάμεις για να απειλήσει τις ΗΠΑ. Οι πύραυλοί του δεν μπορούν να φτάσουν τις ΗΠΑ, και ακόμα κι αν μπορούσε, με 50 πυρηνικές κεφαλές δεν μπορείς να αποτρέψεις μια χώρα που έχει 5.000 πυρηνικά όπλα», δήλωσε ο Αζόντι.

Επισημαίνει ότι η πολιτική αποτροπής του Ιράν κατά τη διάρκεια των δεκαετιών έχει επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό στο Ιράκ, το Ισραήλ και πιο πρόσφατα στη Σαουδική Αραβία. Και, αν το Ιράν προωθούσε με το δικό του όπλο, λέει ότι το Ριάντ πιθανότατα θα ήταν ο επόμενος περιφερειακός υποψήφιος που θα επιδιώξει μια βόμβα.

Ο de facto Σαουδάραβας ηγέτης το είχε μάλιστα ξεκαθαρίσει και πριν από οκτώ χρόνια. Το 2018, ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν ήταν σαφής, λέγοντας «Χωρίς αμφιβολία, εάν το Ιράν ανέπτυσσε πυρηνική βόμβα, θα ακολουθούσαμε το παράδειγμά του το συντομότερο δυνατό».