Ανησυχία μετά τη λήξη της Συνθήκης “New START” για τα πυρηνικά – “Σοβαρή στιγμή για την παγκόσμια ασφάλεια”

Ως «σοβαρή στιγμή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια» χαρακτήρισε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ τη λήξη της Συνθήκης New START για τα πυρηνικά.

Ο κ. Γκουτέρες προειδοποίησε ότι «για πρώτη φορά μετά από περισσότερο από μισό αιώνα, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με έναν κόσμο χωρίς κανένα δεσμευτικό όριο στα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια της Ρωσικής Ομοσπονδίας και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής». Όπως τόνισε, τα δύο αυτά κράτη «κατέχουν τη συντριπτική πλειονότητα του παγκόσμιου αποθέματος πυρηνικών όπλων», γεγονός που καθιστά την εξέλιξη ιδιαίτερα ανησυχητική.

Ο επικεφαλής του ΟΗΕ υπενθύμισε ότι ο έλεγχος των πυρηνικών εξοπλισμών «καθ’ όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και μετά από αυτόν συνέβαλε στην αποτροπή της καταστροφής», καθώς «οικοδόμησε σταθερότητα και απέτρεψε ολέθριους λανθασμένους υπολογισμούς».

Ιδιαίτερα υπογράμμισε ότι οι σχετικές συμφωνίες «διευκόλυναν τη μείωση χιλιάδων πυρηνικών όπλων από τα εθνικά οπλοστάσια», επισημαίνοντας πως «από τις Συνομιλίες Περιορισμού Στρατηγικών Όπλων (SALT) έως τη New START, ο στρατηγικός έλεγχος εξοπλισμών βελτίωσε δραστικά την ασφάλεια όλων των λαών».

Σύμφωνα με τη δήλωση, «η διάλυση δεκαετιών επιτευγμάτων δεν θα μπορούσε να έρθει σε χειρότερη στιγμή», καθώς «ο κίνδυνος χρήσης πυρηνικού όπλου είναι ο υψηλότερος εδώ και δεκαετίες». Ο Γενικός Γραμματέας μίλησε για «ευκαιρία επανεκκίνησης και δημιουργίας ενός καθεστώτος ελέγχου εξοπλισμών προσαρμοσμένου σε ένα ταχέως εξελισσόμενο περιβάλλον», χαιρετίζοντας ότι οι ηγέτες των δύο χωρών «αναγνωρίζουν την αποσταθεροποιητική επίδραση μιας κούρσας πυρηνικών εξοπλισμών».

Κλείνοντας, απηύθυνε σαφή έκκληση προς Μόσχα και Ουάσιγκτον, τονίζοντας ότι «ο κόσμος προσβλέπει πλέον» στις δύο δυνάμεις «να μετατρέψουν τα λόγια σε πράξεις».

Όπως υπογράμμισε, είναι αναγκαίο «να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων χωρίς καθυστέρηση» και να συμφωνήσουν σε «ένα διάδοχο πλαίσιο που θα αποκαθιστά επαληθεύσιμα όρια, θα μειώνει τους κινδύνους και θα ενισχύει την κοινή μας ασφάλεια».

Από την περίοδο του ψυχρού πολέμου, είχαν κλειστεί συμφωνίες για τον έλεγχο των πυρηνικών οπλοστασίων της Ουάσιγκτον και της Μόσχας, των δυο χωρών που κατέχουν το 80% των πυρηνικών κεφαλών στον κόσμο σήμερα.

Η τελευταία χρονικά, η New START, που είχε υπογραφτεί το 2010, περιόριζε το οπλοστάσιο κάθε πλευράς στους 800 εκτοξευτήρες και στρατηγικά βομβαρδιστικά και σε 1.550 πυρηνικές κεφαλές έτοιμες να χρησιμοποιηθούν («ανεπτυγμένες»), προβλέποντας ανταλλαγές δεδομένων και μηχανισμούς επαλήθευσης.

Η λήξη της σηματοδοτεί μετάβαση σε παγκόσμια πυρηνική τάξη πολύ λιγότερο ελεγχόμενη. Ήδη, οι επιθεωρήσεις που προέβλεπε είχαν ανασταλεί το 2023, εξαιτίας του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία που εξαπολύθηκε πριν από σχεδόν τέσσερα χρόνια, τον Φεβρουάριο του 2022.

Υπενθυμίζεται ότι οι ΗΠΑ αποσύρθηκαν το 2019 από σημαντική συμφωνία πυρηνικού αφοπλισμού–για τα πυρηνικά όπλα μέσου βεληνεκούς (INF)–που είχαν υπογράψει το 1987 με τη Ρωσία (σ.σ. την τότε ΕΣΣΔ).