Ραγδαία αύξηση αγριόχοιρων, λύκων και αρκούδων κοντά σε οικισμούς – Οι αιτίες και τα μέτρα προστασίας

   Όσο αυξάνεται ο πληθυσμός του αγριόχοιρου που αποτελεί λεία για τον λύκο, αυξάνεται και ο αριθμός των λύκων άρα και οι πιθανότητες τα δύο αυτά είδη να προσεγγίσουν τον άνθρωπο. Τη διαπίστωση αυτή κάνει, μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο Δημήτρης Μπακαλούδης, καθηγητής Οικολογίας και Διαχείρισης Άγριας Πανίδας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος και τα ολοένα αυξανόμενα περιστατικά εμφάνισης άγριων ειδών κοντά σε οικισμούς.

   «Ο αγριόχοιρος αποτελεί βασικό είδος διατροφής του λύκου. Άρα, όταν αριθμητικά αυξάνεται η τροφή, υπάρχει και η αριθμητική απόκριση του θηρευτή», εξηγεί. Όπως αναφέρει, η αριθμητική απόκριση, δεν συμβαίνει σε όλα τα είδη των θηρευτών, αλλά ισχύει στον λύκο που κυνηγάει ελάφια και αγριόχοιρους.

   «Όσο δηλαδή αυξάνει η λεία, αυξάνονται και οι λύκοι» λέει. Συμπληρώνει, ωστόσο, ότι ο αγριόχοιρος αποτελεί το δεύτερο προτιμώμενο είδος λείας για τον λύκο, με πρώτο το ελάφι που είναι πιο εύκολο από πλευράς καταδίωξης, σύλληψης και κατανάλωσης.

   Σημαντική η συμβολή των κυνηγών

   Για τον κ. Μπακαλούδη, σημαντική είναι η συμβολή των κυνηγών στη μείωση των αγριόχοιρων. Όμως, την τελευταία 15ετία έχει μειωθεί ο αριθμός των κυνηγών από 170.000-230.000 στους περίπου 130.000, με αποτέλεσμα να αφαιρούνται ετησίως πολύ λιγότεροι αγριόχοιροι. Ιδιαίτερο ρόλο έχει παίξει και η πανώλη των χοίρων, που έχει εκτοπίσει το ενδιαφέρον των κυνηγών για τον αγριόχοιρο από τις πρώτες θέσεις που ήταν μαζί με τον λαγό.

   «Έτσι ο πληθυσμός τους ανακάμπτει και επιπλέον υπάρχει υβριδισμός, αφού άτομα του είδους έχουν διασταυρωθεί με οικόσιτα από τη δεκαετία του 2000. Τα υβρίδια δίνουν μεγαλύτερους πληθυσμούς, συν το γεγονός ότι είχαμε ήπιους χειμώνες άρα μεγαλύτερη επιβίωση των νεαρών και αυξημένες γέννες».

   Είναι ενδεικτικό ότι ο αγριόχοιρος γεννάει περίπου 5-7 μικρά ετησίως, αριθμός που διπλασιάζεται στα υβρίδια που μπορεί σε 2 χρονιές να έχουν 3 γέννες. «Υπάρχει, δηλαδή, επιθετική μορφή αύξησης πληθυσμού σε σχέση με ένα φυσικό άγριο πληθυσμό. Έτσι, συνδυαστικά, η μείωση των κυνηγών, η αύξηση των γεννήσεων λόγω υβριδισμού και οι ηπιότεροι χειμώνες που έφεραν μεγαλύτερη επιβίωση, οδήγησαν σε υψηλούς πληθυσμούς».

   Προληπτικά μέτρα

   Στο περιαστικό περιβάλλον ή σε μικρούς οικισμούς, μπορεί να εφαρμόζονται ορισμένα προληπτικά μέτρα αποτροπής προσέλκυσης άγριων ζώων, όπως είναι η απομάκρυνση των πηγών τροφής στα κράσπεδα των πόλεων και στα χωριά, η τακτική αποκομιδή των σκουπιδιών, η κατάλληλη διαχείριση και απόθεση των νεκρών κτηνοτροφικών ζώων, η ύπαρξη φωτισμού, η σύλληψη των αδέσποτων και η σωστή διακράτηση των κατοικίδιων, και τέλος η ενημέρωση του κοινού.

   Στα περισσότερο ενεργητικά μέτρα, εφαρμόζονται η απώθηση και ο εκφοβισμός από ειδικό συνεργείο (Ομάδες Άμεσης Επέμβασης), η επιλεκτική απομάκρυνση και η επιλεκτική θανάτωση σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όταν το άτομο ή τα άτομα γίνονται ιδιαίτερα επικίνδυνα. Οι παρεμβάσεις αυτές γίνονται σύμφωνα με τα πρωτόκολλα που έχει θεσπίσει το ΥΠΕΝ, μετά από επιστημονική αξιολόγηση κάθε περιστατικού. Τέλος, συνίσταται η αποφυγή παρουσίας επισκεπτών σε φυσικές περιοχές που φιλοξενούν αυτά τα είδη, ιδιαίτερα κατά την αναπαραγωγική περίοδο.

   «Είδες λύκο; Σε είδε πρώτος»

   Ειδικά για τους ανθρώπους που επισκέπτονται δάση για αναψυχή, ο κ. Μπακαλούδης επικαλείται τη λαϊκή έκφραση που προέρχεται από την εμπειρία κατοίκων της υπαίθρου με τους λύκους. «Είδες λύκο; Σε είδε πρώτος. Αυτό το λένε γιατί αν δεις λύκο, σίγουρα έχει αντιληφθεί πρώτος την παρουσία του ανθρώπου. Γι’ αυτό πρέπει να αποφεύγονται περιοχές, όπου υπάρχουν μαρτυρίες για την παρουσία τους, αλλά και αρκούδας, ειδικά αυτή την περίοδο που έχει μαζί της μικρά».

   Αναφερόμενος στις αρκούδες, ο κ. Μπακαλούδης τόνισε ότι ο πληθυσμός της υπολογίζεται στις 900 αρκούδες από τις 250 που ήταν την δεκαετία του ‘90. «Οι λόγοι είναι -μεταξύ άλλων- τα μέτρα προστασίας και η βελτίωση του φυσικού περιβάλλοντος από την εγκατάλειψη της υπαίθρου και τον περιορισμό της κτηνοτροφίας». Όσο για τα περιστατικά θέασης αρκούδων σε ημιαστικές ή αγροτικές περιοχές, διευκρινίζει ότι μεγάλο μέρος του διαιτολογίου της αποτελούν οι καρποί και τα φρούτα και απαιτούνται προληπτικά μέτρα στις καλλιέργειες, όπως ηλεκτροφόρες περιφράξεις και φωτισμός.

   «Μπορεί μια αρκούδα να μπει σε ένα χωράφι με καλαμπόκια και να το αλωνίσει στην κυριολεξία ή να καταστρέψει μηλιές και κερασιές. Υπάρχουν, βέβαια, προληπτικά μέτρα, αλλά δεν ξέρω σε ποιο βαθμό μπορούν να αποδίδουν συνεχώς, γιατί ακόμη και τα άγρια είδη, από ένα σημείο και μετά μαθαίνουν και εξοικειώνονται, ενώ κάποια άτομα μπορεί να είναι περισσότερο εξερευνητικά και τολμηρά σε αντίθεση με τη μέση κατάσταση του πληθυσμού, που μπορεί να είναι ντροπαλά και κρυπτικά», καταλήγει.