Επιστροφή από το Δημόσιο; Προηγείται ο συμψηφισμός ακόμη και με μη ληξιπρόθεσμες οφειλές

Όταν ένας πολίτης ή μια επιχείρηση δικαιούται επιστροφή φόρου ή έχει άλλη βέβαιη και εκκαθαρισμένη χρηματική απαίτηση κατά του Ελληνικού Δημοσίου, το ποσό δεν καταβάλλεται αυτομάτως στον τραπεζικό λογαριασμό του.

Πριν από την πληρωμή, η Διοίκηση ελέγχει αν το ίδιο πρόσωπο έχει βεβαιωμένες οφειλές προς το Δημόσιο. Εφόσον υπάρχουν, οι αμοιβαίες απαιτήσεις συμψηφίζονται μέχρι το ύψος του μικρότερου ποσού και μόνο το υπόλοιπο επιστρέφεται στον δικαιούχο.

Συμψηφισμός πριν ακόμη λήξει η οφειλή

Το ιδιαίτερα σημαντικό σημείο είναι ότι ο αυτεπάγγελτος συμψηφισμός, σύμφωνα με το άρθρο 75 του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων – ν. 4978/2022, δεν περιορίζεται μόνο στις ληξιπρόθεσμες οφειλές.

Μπορεί να πραγματοποιηθεί και με οφειλές που:

έχουν βεβαιωθεί αλλά δεν έχουν ακόμη καταστεί ληξιπρόθεσμες,
εξοφλούνται σε δόσεις,
τελούν σε αναστολή είσπραξης, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Επομένως, το γεγονός ότι μια δόση φόρου εισοδήματος ή ΕΝΦΙΑ λήγει σε μεταγενέστερη ημερομηνία δεν σημαίνει ότι η επιστροφή φόρου θα καταβληθεί υποχρεωτικά ολόκληρη. Αντίστοιχα, η αναστολή είσπραξης δεν καθιστά από μόνη της την οφειλή απρόσβλητη από συμψηφισμό.

Για τις επιστροφές φόρων εφαρμόζεται παράλληλα και το άρθρο 42 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας – ν. 5104/2024: η Φορολογική Διοίκηση συμψηφίζει το επιστρεπτέο ποσό με τις φορολογικές οφειλές και καταβάλλει μόνο την τυχόν διαφορά.

Τι γίνεται με τις ασφαλιστικές οφειλές

Ειδικά στις επιστροφές φόρου εισοδήματος και ΦΠΑ ακολουθείται και η διαδικασία ελέγχου ασφαλιστικών οφειλών προς e‑ΕΦΚΑ–ΚΕΑΟ, βάσει του ν. 4254/2014 και της ΚΥΑ Β/7/35889/2582/16.10.2014.

Ο συμψηφισμός μπορεί να γίνει ακόμη και όταν η ασφαλιστική οφειλή έχει ενταχθεί σε ρύθμιση. Για συγκεκριμένες ρυθμισμένες οφειλές προβλέπεται συμψηφισμός μέχρι το ποσό που αντιστοιχεί έως στο ένα έβδομο των εναπομενουσών δόσεων, με εξόφληση κατά προτεραιότητα των τελευταίων δόσεων της ρύθμισης. Αυτό επιβεβαιώνεται και στις επίσημες οδηγίες του e‑ΕΦΚΑ–ΚΕΑΟ.

Ένα απλό παράδειγμα

Μια επιχείρηση δικαιούται επιστροφή ΦΠΑ 15.000 ευρώ. Παράλληλα, έχει:
4.000 ευρώ ληξιπρόθεσμη φορολογική οφειλή,
6.000 ευρώ βεβαιωμένη οφειλή φόρου εισοδήματος, της οποίας οι δόσεις δεν έχουν ακόμη λήξει,
2.000 ευρώ οφειλή που τελεί σε αναστολή είσπραξης.
Παρότι τα 8.000 ευρώ δεν είναι σήμερα απαιτητά για καταβολή, μπορούν, κατ’ αρχήν, να συμμετάσχουν στον αυτεπάγγελτο συμψηφισμό. Έτσι:
Επιστροφή €15.000 − συνολικός συμψηφισμός €12.000 = τελική καταβολή €3.000.
Αν οι συνολικές οφειλές ανέρχονταν σε 17.000 ευρώ, ολόκληρη η επιστροφή των 15.000 ευρώ θα συμψηφιζόταν και δεν θα πραγματοποιούνταν πίστωση στον τραπεζικό λογαριασμό.

Συμπέρασμα

Το πιστωτικό εκκαθαριστικό δεν ισοδυναμεί πάντοτε με άμεση ταμειακή είσπραξη. Η κρίσιμη έννοια δεν είναι μόνο αν η οφειλή έχει λήξει, αλλά αν έχει βεβαιωθεί.

Οι αμοιβαίες απαιτήσεις Δημοσίου και φορολογουμένου μπορούν να συμψηφιστούν ακόμη και όταν η οφειλή του φορολογουμένου δεν έχει καταστεί ληξιπρόθεσμη ή τελεί σε αναστολή. Μόνο το καθαρό υπόλοιπο επιστρέφεται.