17 Νοέμβρη: Πώς έφτασαν οι Αρχές στον Γιωτόπουλο – Η δολοφονία Σόντερς και ο “κύριος Χ”

Νέα σημαντικά στοιχεία για την τρομοκρατική οργάνωση «17 Νοέμβρη» αναδείχθηκαν το βράδυ της Δευτέρας 16/3 στο τέταρτο επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ του Αλέξη Παπαχελά, που προβάλλεται στον ΣΚΑΪ.

Το νέο επεισόδιο αφορούσε δύο καθοριστικά γεγονότα που συνέβαλαν στην πορεία προς τη διάλυση της 17Ν και δεν ήταν άλλα από τη δολοφονία του Βρετανού ταξίαρχου Στίβεν Σόντερς και την εμφάνιση ενός μυστηριώδους προσώπου, γνωστού ως «κύριος Χ» ή «Κίτσος».

Η δράση της τρομοκρατικής οργάνωσης ολοκληρώθηκε έπειτα από την έκρηξη στον Πειραιά τον Ιούνιο του 2002, ωστόσο, όπως προκύπτει από μαρτυρίες, η αντίστροφη μέτρηση είχε αρχίσει αρκετά νωρίτερα.

Ο «κύριος Χ» ήταν εκείνος που επιδίωξε να έρθει σε επαφή με τον τότε υπουργό Προστασίας του Πολίτη Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, πραγματοποιώντας μαζί του επανειλημμένες συναντήσεις.

Κατά τη διάρκεια αυτών των επαφών, μετέφερε κρίσιμες πληροφορίες για τη δομή και τη λειτουργία της οργάνωσης.

Επρόκειτο για πρόσωπο με μακρά παρουσία στον χώρο της εγχώριας τρομοκρατίας, το οποίο, αν και δεν κατονόμασε ποτέ συγκεκριμένα άτομα, «ήξερε πολλά, ήξερε πώς λειτουργούσε το δίκτυο, αλλά πίστευε πια ότι ήταν αδιέξοδο».

Εκείνη την περίοδο, στις υπηρεσίες ασφαλείας υπήρχε επί χρόνια έντονη υποψία γύρω από το όνομα του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου, το οποίο ακουγόταν πολύ πριν από την αποκάλυψη της δράσης της «17 Νοέμβρη».

Η σύνδεση του Γιωτόπουλου με την οργάνωση ενισχύθηκε μέσα από τη συστηματική ανάλυση των προκηρύξεων της οργάνωσης, καθώς το ύφος και το περιεχόμενό τους παρέπεμπαν σε άτομο με υψηλό μορφωτικό επίπεδο, επιρροές από τη γαλλική παιδεία και παρελθόν στην αντιστασιακή δράση.

Κατά τη διάρκεια του επεισοδίου, ο Φώτης Νασιάκος περιέγραψε χαρακτηριστικά μια συνάντηση στο υπουργείο, λίγο πριν από τα Χριστούγεννα του 2001, παρουσία του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και εκπροσώπου των βρετανικών υπηρεσιών. «Κάναμε ένα παιχνίδι» ανέφερε, εξηγώντας ότι πρότεινε να γράψουν σε ένα χαρτί το όνομα του προσώπου που θεωρούσαν επικεφαλής της 17 Νοέμβρη.

Ο ένας έγραψε «Αλέξανδρος Γιωτόπουλος» και ο άλλος το όνομα του αρχηγού της ΛΕΑ, ουσιαστικά αναφερόμενοι στο ίδιο πρόσωπο. Παράλληλα, οι γαλλικές αρχές είχαν εντοπίσει φωτογραφία του Γιωτόπουλου, ενώ οι ελληνικές υπηρεσίες πληροφορούνταν ότι είχε λάβει εκπαίδευση στην Κούβα.

Ακολούθησαν συντονισμένες ενέργειες σε πολλά επίπεδα. Ο πρέσβης Αποστολίδης μετέβη στην Αβάνα, ενώ ο αξιωματικός της Αντιτρομοκρατικής Φώτης Παπαγεωργίου ανέλαβε να εντοπίσει συγγενικά πρόσωπα του Γιωτόπουλου στην Αθήνα.

Εντοπίστηκε η αδελφή του, ωστόσο κανείς από το περιβάλλον του δεν ήταν πρόθυμος να συνεργαστεί. «Φτάσαμε να παρακολουθούμε και όλα τα περίπτερα που πουλούσαν γαλλικές εφημερίδες. Αλλά και πάλι, δεν πήγαινε εκεί, πήγαινε στον Ελευθερουδάκη…» σημείωσε.

Από την επανεξέταση αρχείων των αμερικανικών υπηρεσιών προέκυψε και το όνομα του Βασίλη Τζωρτζάτου, ο οποίος στο παρελθόν είχε συλληφθεί και οδηγηθεί στην Αντιτρομοκρατική για απόπειρα επίθεσης κατά Αμερικανού. Όπως ανέφερε ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, «όταν προσήχθη ο Τζωρτζάτος, άρχισαν οι φωνές για σκευωρίες, τον άφησε ελεύθερο η ΕΛΑΣ».

Στο βιβλίο του, ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης αναφέρεται εκτενώς στον «κύριο Χ», επισημαίνοντας ότι, παρά τη σημασία των πληροφοριών που μετέφερε μετά τη δολοφονία Σόντερς, η ταυτότητά του δεν αποκαλύφθηκε ποτέ. Οι επαφές του με τον υπουργό ήταν συνεχείς, ενώ διατηρούσε επικοινωνία και με τον Φώτη Νασιάκο, ο οποίος τον αποκαλούσε «Κίτσο».

Επιπλέον, ένας Αμερικανός πράκτορας επιδίωξε επαφές με πρώην συνεργάτες του Γιωτόπουλου στη Γαλλία. Εκεί εντόπισε τον Βίκτωρα Αναγνωστόπουλο, ο οποίος, κατά τη διάρκεια συνομιλίας, άρχισε να αναφέρεται στον επικεφαλής της «17 Νοέμβρη». «Άρχισε να μου μιλάει για τον αρχηγό της 17Ν. Άρχισε να λέει στοιχεία, για τον πατέρα του, που ήταν ιστορικό στέλεχος της “ανορθόδοξης” Αριστεράς. Κατάλαβα ότι μιλούσε για τον Αλέξανδρο Γιωτόπουλο».

Καθοριστική για το «ξήλωμα» της τρομοκρατικής οργάνωσης υπήρξε και η εμπλοκή των βρετανικών αρχών μετά τη δολοφονία Σόντερς, ενισχύοντας τη συλλογή πληροφοριών και επιχειρώντας να κινητοποιήσουν την κοινωνία.

Οι Βρετανοί εντόπισαν και αδυναμίες στις αρχικές κινήσεις των ελληνικών αρχών. Χαρακτηριστικό ήταν το περιστατικό με το όχημα του Σόντερς, όπου μόνο μετά τη μεταφορά του στην αυλή του υπουργείου διαπιστώθηκε οπή από πολεμικό τυφέκιο, το οποίο οι δράστες χρησιμοποίησαν, θεωρώντας πως το αυτοκίνητο ήταν θωρακισμένο.

Μία εβδομάδα μετά τη δολοφονία, οι βρετανικές αρχές μετέφεραν το όχημα στον τόπο της επίθεσης και επιχείρησαν αναπαράσταση των κινήσεων των δραστών.

Μάλιστα, ζήτησαν από οδηγούς που κινούνταν καθημερινά στη λεωφόρο Κηφισίας να θυμηθούν λεπτομέρειες, ενώ μοίρασαν ενημερωτικά φυλλάδια, τα οποία διένειμε αξιωματικός της Σκότλαντ Γιαρντ.

Παράλληλα, ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης ζήτησε τη συγκέντρωση όλης της διαθέσιμης γνώσης για τη δράση της οργάνωσης σε μια αναλυτική έκθεση, γνωστή ως έκθεση Νασιάκου. Μέρος της δημοσιοποιήθηκε, με στόχο να αυξηθεί η πίεση προς τα μέλη της 17Ν «και να κάνουν ένα λάθος».

Οι εξελίξεις επιταχύνθηκαν το βράδυ της 29ης Ιουνίου 2002, όταν σημειώθηκε η έκρηξη στον Πειραιά, γεγονός που άνοιξε τον δρόμο για την τελική εξάρθρωση της οργάνωσης.