Η Βενεζουέλα σε κρίσιμη καμπή μετά τη σύλληψη Μαδούρο – Τα σενάρια για την επόμενη μέρα

Μία δραματική κλιμάκωση στην μακροχρόνια αντιπαράθεση ΗΠΑ – Βενεζουέλας σηματοδοτεί η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραπ ότι συνελήφθη ο πρόεδρος της Βενεζουέλας και μεταφέρθηκε εκτός της χώρας.

Τις πρωινές ώρες του Σαββάτου (03/01) ο Τραμπ ανακοίνωσε από το Μαρ-α-Λάγκο της Φλόριντας την σύλληψη.

Αναλύσεις του Sky News και του BBC σημειώνουν ότι παρόλο που τα χερσαία πλήγματα ήταν εδώ και καιρό πιθανό ενδεχόμενο, η σύλληψη του Μαδούρο ανεβάζει τη σύγκρουση σε ένα νέο επίπεδο, με σοβαρό κίνδυνο γεωπολιτικών επιπτώσεων.

Το Πεντάγωνο τους τελευταίους μήνες είχε πλήξει δεκάδες σκάφη, αποδίδοντας τα σε επιχειρήσεις κατά της διακίνησης ναρκωτικών, ενώ οι ΗΠΑ το τέλος του περασμένου έτους είχαν κατασχέσει δεξαμενόπλοια που φέρονταν να μεταφέρουν πετρέλαιο της Βενεζουέλας υπό καθεστώς κυρώσεων.

Όμως έντονες διεθνείς αντιδράσεις, ιδίως από χώρες όπως η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν, που είχαν εκφράσει ανοιχτά τη στήριξή τους στον Μαδούρο, ενδέχεται να προκαλέσει η αιφνίδια απομάκρυνση του προέδρου της Βενεζουέλας.

BBC: «Γεγονός χωρίς προηγούμενο στη διεθνή πολιτική σκηνή»

Το BBC σε ανάλυση του, αναφέρει ότι η επιχείρηση απομάκρυνσης του εν ενεργεία προέδρου της Βενεζουέλας μαζί με τη σύζυγό του από άνδρες των αμερικανικών ειδικών δυνάμεων στην καρδιά του Καράκας συνιστά ένα γεγονός χωρίς σύγχρονο προηγούμενο στη διεθνή πολιτική σκηνή.

Η πιο άμεση ιστορική αναλογία είναι η σύλληψη του ηγέτη του Παναμά, Μανουέλ Νοριέγκα, το 1989 από τις ΗΠΑ. Και στις δύο περιπτώσεις, οι ηγέτες είχαν κηρύξει τη νίκη τους σε αμφισβητούμενες εκλογές, κατηγορήθηκαν από την Ουάσιγκτον για εμπλοκή στο εμπόριο ναρκωτικών και είχαν προηγηθεί εκτενείς στρατιωτικές προετοιμασίες από τις ΗΠΑ.

Ωστόσο, υπάρχουν και σημαντικές διαφορές. Στην περίπτωση του Νοριέγκα, είχε προηγηθεί ένας σύντομος αλλά ανοιχτός πόλεμος, με τις παναμέζικες δυνάμεις να ηττώνται γρήγορα. Ο ίδιος κατέφυγε στην πρεσβεία του Βατικανού, όπου παρέμεινε για 11 ημέρες πριν παραδοθεί μετά από επιχείρηση «ψυχολογικού πολέμου».

Ασαφείς παραμένουν οι λεπτομέρειες της επιχείρησης στην περίπτωση του Μαδούρο, όμως φαίνεται φαίνεται να πρόκειται για μια ακόμη πιο φιλόδοξη επιχείρηση, που ολοκληρώθηκε χωρίς ευρείας κλίμακας χερσαία εισβολή.

Δεν έχει γίνει γνωστή η τύχη του Μαδούρο, ωστόσο οι αναλυτές εκτιμούν ότι εφόσον μεταφέρθηκε στις ΗΠΑ, λογικά θα βρεθεί αντιμέτωπος με τη δικαιοσύνη σε αμερικανικό έδαφος, όπως έχουν ήδη προαναγγείλει η Αμερικανοί αξιωματούχοι.

Διχασμός για την εμπλοκή του Τραμπ σε διεθνείς κρίσεις

Το BBC σημειώνει ότι η απομάκρυνση του Μαδούρο θα θεωρηθεί σημαντική νίκη για τους πιο «σκληροπυρηνικούς» κύκλους στην Ουάσιγκτον, οι οποίοι για χρόνια υποστηρίζουν ανοιχτά την αλλαγή καθεστώτος στη Βενεζουέλα.

Παράλληλα, η υπόθεση αποτελεί πολιτικό ρίσκο για τον Τραμπ, ο οποίος επανεκλέχθηκε με το σύνθημα «Πρώτα η Αμερική» («America First»). Η έντονη εμπλοκή του σε διεθνείς κρίσεις έχει προκαλέσει διχασμό, ακόμα και στη βάση των υποστηρικτών του. Πολλά θα εξαρτηθούν από τις επόμενες δημόσιες τοποθετήσεις του προεδρικού Λευκού Οίκου και τις εξηγήσεις του για τη νομική και πολιτική βάση της στρατιωτικής επιχείρησης.

Αβέβαιο το καθεστώς της Βενεζουέλας

Οι ΗΠΑ κατηγορούν τον Μαδούρο ότι ηγείται εγκληματικής οργάνωσης που διακινεί ναρκωτικά, κατηγορίες που ο ίδιος αρνείται. Επιπλέον, δεν τον αναγνωρίζουν ως νόμιμο πρόεδρο μετά τις εκλογές του 2024, τις οποίες πολλές χώρες χαρακτήρισαν ως αδιάφανες και άδικες. Από την πλευρά του, το Καράκας καταγγέλλει την Ουάσιγκτον για την επιδίωξή της να ελέγξει τα τεράστια πετρελαϊκά αποθέματα της χώρας, τα οποία συγκαταλέγονται στα μεγαλύτερα στον κόσμο.

Το κεντρικό ερώτημα, όμως, παραμένει τι θα συμβεί στη Βενεζουέλα μετά από αυτή την εξέλιξη. Υποστηρικτές της αμερικανικής επέμβασης πιστεύουν ότι ανοίγει ο δρόμος για την ανάληψη της εξουσίας από την αντιπολίτευση, με πολιτικά πρόσωπα όπως η Μαρία Κορίνα Ματσάδο, βραβευμένη με το Νόμπελ Ειρήνης, ή ο Εδμούνδο Γκονσάλες, υποψήφιος της αντιπολίτευσης στις εκλογές του 2024.

Από την άλλη πλευρά, πολλοί προειδοποιούν ότι η μετάβαση στην εξουσία δεν είναι καθόλου σίγουρη. Ο στρατός και οι παραστρατιωτικές δυνάμεις παρέμεναν πιστοί στον Μαδούρο, ενώ ακόμα και οι επικριτές του φοβούνται ότι μια άμεση αμερικανική επέμβαση μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω αποσταθεροποίηση. Επίσης, οι στενοί σύμμαχοι του Μαδούρο ενδέχεται να αρχίσουν να ανησυχούν για το δικό τους πολιτικό μέλλον, γεγονός που προσθέτει μια ακόμη αβεβαιότητα σε μια ήδη τεταμένη κατάσταση.

Η επόμενη μέρα της Βενεζουέλας

Σε ανάλυση του το Sky News σημειώνει ότι οι επόμενες ώρες και ημέρες θεωρούνται κρίσιμες για το μέλλον της Βενεζουέλας και το κλειδί βρίσκεται στη στάση των ενόπλων δυνάμεων και των υπηρεσιών ασφαλείας. Η απομάκρυνση του Μαδούρο συνιστά τεράστια αλλαγή, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι ο κρατικός μηχανισμός ή η στρατιωτική ηγεσία παύουν αυτομάτως να λειτουργούν.

Αναλυτές θεωρούν πιθανό το ενδεχόμενο μαζικών κινητοποιήσεων στους δρόμους, κάτι που θα βάλει σε δοκιμασία την αντίδραση των δυνάμεων ασφαλείας. Την ίδια στιγμή, η αντιπολίτευση καλείται να αποδείξει αν μπορεί να ενεργήσει γρήγορα και συντονισμένα, προκειμένου να καλύψει το πολιτικό κενό που αφήνει η απουσία του Μαδούρο. Αν και οι αντικυβερνητικές δυνάμεις είναι συχνά κατακερματισμένες και στο παρελθόν είχαν δυσκολίες συνεργασίας, το τελευταίο διάστημα δηλώνουν ότι είναι έτοιμες να αναλάβουν την εξουσία.

Φήμες κυκλοφορούσαν για ενδεχόμενη συμφωνία αποχώρησης του Μαδούρο, με αμφιβολίες σχετικά με το αν ο στρατός θα συμφωνούσε με αυτήν. Πλέον, μετά την απομάκρυνσή του, η κυβέρνηση παραμένει τυπικά στη θέση της, αλλά χωρίς τον ηγέτη της. Το ερώτημα που παραμένει είναι αν αυτή η απομάκρυνση θα αποτελέσει το έναυσμα για πολιτική μετάβαση ή αν η χώρα θα βυθιστεί σε μια ακόμη πιο ασταθή περίοδο.