Ιράν: Πώς ελέγχει το Στενό του Ορμούζ – Η “ζώνη θανάτου”, τα drones, οι νάρκες και τα μίλια ακτογραμμής

Κλειστό εδώ και σχεδόν ένα μήνα είναι το Στενό του Ορμούζ, προκαλώντας χάος στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου.

Η διέλευση από το σημείο έχει καταστήσει πολύ επικίνδυνη μετά τις επιθέσεις του Ιράν κατά πλοίων στον Κόλπο. Έτσι, έχει σταματήσει σχεδόν όλη η κυκλοφορία μέσω της στενής θαλάσσιας οδού, που αποτελεί τον κύριο δίαυλο διακίνησης του 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και λιπασμάτων που συμβάλλουν στην καλλιέργεια βασικών προϊόντων.

Κι ενώ η ενεργειακή κρίση βαθαίνει, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προχωρά σε διπλωματικές προσπάθειες για να σταματήσει ο αποκλεισμός του Στενού, ενώ παράλληλα στέλνει χιλιάδες στρατιώτες στη Μέση Ανατολή και εξετάζει το ενδεχόμενο τα πετρελαιοφόρα να συνοδεύονται από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ.

Ωστόσο, όπως αναφέρει το CNN, το Ιράν εξακολουθεί να έχει το πάνω χέρι στο Στενό του Ορμούζ από πολλές απόψεις.

Αρχικά, χρησιμοποιεί μη συμβατικές μεθόδους πολέμου, όπως φθηνά drones και θαλάσσιες νάρκες, ενώ ευνοείται σημαντικά και από τη γεωγραφική του θέση. Για τον λόγο αυτό, είναι δύσκολο για τις ΗΠΑ ή άλλες χώρες να προστατεύσουν τα πλοία ή να πάρουν τον έλεγχο του Στενού.

Για το Ιράν είναι επικερδές να διατηρεί τον έλεγχο, με Ιρανούς αξιωματούχους να δηλώνουν πως θα συνεχίσουν να χρεώνουν τέλη για την ασφαλή διέλευση ορισμένων δεξαμενόπλοιων μέσω του Στενού.

Σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης ναυτιλιακών δεδομένων Vortexa, το Στενό του Ορμούζ έχει πλάτος περίπου 24 μίλια στο στενότερο σημείο του και σχεδόν όλη η ναυτιλιακή κίνηση διέρχεται από δύο κύριες διαδρομές, οι οποίες είναι ακόμη πιο στενές.

«Δεν είναι τυχαίο που χαρακτηρίζεται στρατηγικό σημείο. Υπάρχουν, υποτίθεται, πολλά τέτοια σημεία σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι αυτό αποτελεί μια μοναδική πρόκληση, καθώς δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις», ανέφερε ο Νικ Τσάιλντς, ανώτερος ερευνητής για τις Ναυτικές Δυνάμεις και τη Θαλάσσια Ασφάλεια στο Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS).

Όπως σημειώνει, είναι πρόκληση για τα πλοία να πραγματοποιήσουν ελιγμούς σε ένα τόσο στενό θαλάσσιο σημείο.

«Στον ανοιχτό ωκεανό υπάρχει πάντα η δυνατότητα αλλαγής πορείας, αλλά σε ένα στενό πέρασμα αυτή η επιλογή είναι περιορισμένη», δήλωσε ο Κέβιν Ρόουλαντς, συντάκτης στο think tank Royal United Services Institute. «Αυτό σημαίνει ότι το Ιράν δεν χρειάζεται να αναζητήσει και να εντοπίσει τους στόχους του. Απλώς περιμένει».

Αυτό δημιουργεί ουσιαστικά μια «ζώνη θανάτου», στην οποία ο χρόνος προειδοποίησης για μια επίθεση μπορεί να είναι μόλις μερικά δευτερόλεπτα.

Επιπλέον, το Ιράν διαθέτει σχεδόν 1.000 μίλια ακτογραμμής, από την οποία μπορεί να εκτοξεύσει πυραύλους κατά πλοίων. Αυτές οι πυραυλικές μονάδες είναι κινητές, γεγονός που τις καθιστά πιο δύσκολο να εξουδετερωθούν, ενώ η μεγάλη ακτογραμμή βοηθά το Ιράν να επιτίθεται πέρα από τα όρια του Στενού.

«Στη βόρεια ιρανική πλευρά, δεν υπάρχει επίπεδη πεδιάδα. Υπάρχουν λόφοι, βουνά, κοιλάδες, οικιστικές περιοχές και παράκτια νησιά. Όλα αυτά δυσκολεύουν την ανίχνευση μιας εισερχόμενης απειλής και διευκολύνουν το Ιράν να κρύψει τα κινητά οπλικά συστήματα», δήλωσε ο Ρόουλαντς στο CNN.

Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η ικανότητα του Ιράν να προκαλεί ζημιές σε εμπορικά πλοία έχει μειωθεί από την έναρξη του πολέμου.

«Ωστόσο, είναι σχεδόν αδύνατο να μηδενιστεί ο κίνδυνος και πιστεύουμε ότι τα πλοία θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν ένα επίπεδο απειλής για κάποιο χρονικό διάστημα», εκτιμά ο Ρόουλαντς.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οποιαδήποτε επιχείρηση συνοδείας πλοίων θα πρέπει να υπερβαίνει ένα παραδοσιακό κονβόι πολεμικών πλοίων.

Όπως επισημαίνει το CNN, το Ιράν έχει επιτεθεί σε τουλάχιστον 19 πλοία κοντά στο Στενό του Ορμούζ, στον Περσικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν.

Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι το Ιράν δεν χρειάζεται καν να καταστρέψει πλοία για να πετύχει τον στόχο του, που είναι να διαταράξει το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας. Αρκεί η απειλή ώστε οι ναυτιλιακές εταιρείες να αποφεύγουν τη διέλευση από το Ορμούζ.

Μόνο πλοία χωρών που διατηρούν καλές σχέσεις με το Ιράν διέρχονται σήμερα από το Στενό, όπως της Κίνας, της Ινδίας και του Πακιστάν.

Το Ιράν έχει δηλώσει ότι «μη εχθρικά πλοία» μπορούν να διέρχονται, εφόσον συντονίζονται με τις ιρανικές αρχές. Σύμφωνα με έκθεση της Lloyd’s List Intelligence, τουλάχιστον 16 πλοία κατάφεραν να περάσουν, μεταξύ των οποίων ένα που φέρεται να κατέβαλε τέλος 2 εκατ. δολαρίων, καθώς και πλοία «φαντάσματα» με ψευδή στοιχεία.

Ωστόσο, ακόμη και αν αποκατασταθεί η διέλευση των δεξαμενόπλοιων, θα χρειαστεί χρόνος για να κινηθούν τα σχεδόν 2.000 πλοία που παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο.