Νέα μελέτη φωτίζει τα αίτια της σπάνιας θρόμβωσης μετά τα εμβόλια Covid-19

Πρόσφατες επιστημονικές μελέτες ρίχνουν περισσότερο φως στον βιολογικό μηχανισμό που ευθύνεται για τη σπάνια αλλά σοβαρή ανεπιθύμητη ενέργεια, γνωστή ως ανοσοθρομβοπενία με θρόμβωση επαγόμενη από εμβόλιο (VITT). Η επιπλοκή αυτή είχε παρατηρηθεί σε ελάχιστες περιπτώσεις μετά τη χορήγηση εμβολίων κατά της Covid-19 που βασίζονται σε αδενοϊικούς φορείς.

Η συγκεκριμένη επιπλοκή εκδηλώνεται με τη δημιουργία θρόμβων παράλληλα με μείωση των αιμοπεταλίων στο αίμα. Προκαλείται από την παραγωγή αντισωμάτων που ενεργοποιούν τα αιμοπετάλια, στοχεύοντας την πρωτεΐνη PF4 (παράγοντας 4 των αιμοπεταλίων). Ωστόσο, μέχρι πρόσφατα δεν είχε αποσαφηνιστεί πλήρως ποιος ακριβώς μηχανισμός οδηγεί στην έναρξη αυτής της ανοσολογικής αντίδρασης.

Το κοινό γενετικό «αποτύπωμα» στα αντισώματα

Στο The New England Journal of Medicine δημοσιεύτηκε η νέα μελέτη, η οποία βασίστηκε σε προηγμένες τεχνικές γονιδιωματικής ανάλυσης, και εξέτασε δείγματα από περισσότερους από 100 ασθενείς με VITT. Ένα κοινό γενετικό «αποτύπωμα» εντόπισαν οι ερευνητές στα αντισώματα των ασθενών: ένα συγκεκριμένο αλληλόμορφο της ελαφράς αλυσίδας ανοσοσφαιρίνης, το οποίο έφερε μια κρίσιμη σωματική υπερμετάλλαξη (K31E).

Το κρίσιμο εύρημα της μελέτης έδειξε ότι τα παθολογικά αντισώματα πιθανότατα ξεκινούν από μια αρχική ανοσολογική αντίδραση απέναντι στην πρωτεΐνη pVII του αδενοϊού. Σε ορισμένα άτομα με συγκεκριμένη γενετική προδιάθεση, η διαδικασία της υπερμετάλλαξης φαίνεται να αλλάζει τον στόχο των αντισωμάτων: αντί να αναγνωρίζουν την ιική πρωτεΐνη pVII, στρέφονται εσφαλμένα κατά της PF4. Η λανθασμένη αυτή στόχευση οδηγεί σε ενεργοποίηση των αιμοπεταλίων και αυξάνει τον κίνδυνο σχηματισμού θρόμβων.

Οι επιστήμονες «ανέστρεψαν» τη μετάλλαξη

Ιδιαίτερα εντυπωσιακό ήταν το γεγονός ότι, όταν οι ερευνητές «ανέστρεψαν» τη μετάλλαξη στο εργαστήριο – επαναφέροντας το αντίσωμα στην αρχική, βλαστική του μορφή – αυτό έχασε την ικανότητά του να προκαλεί θρομβώσεις, τόσο σε πειραματικές συνθήκες in vitro όσο και σε μελέτες σε ζωντανούς οργανισμούς. Το αποτέλεσμα αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι η συγκεκριμένη υπερμετάλλαξη αποτελεί καθοριστικό στάδιο στη μετάβαση από μια φυσιολογική αντι-ιική ανοσολογική απάντηση σε μια παθολογική αυτοάνοση διεργασία.

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η VITT εξακολουθεί να αποτελεί μια εξαιρετικά σπάνια επιπλοκή και ότι τα συγκεκριμένα ευρήματα αφορούν έναν πολύ περιορισμένο αριθμό ατόμων με ιδιαίτερο γενετικό προφίλ. Ταυτόχρονα, η βαθύτερη κατανόηση του υποκείμενου μηχανισμού δημιουργεί προοπτικές για πιο εξειδικευμένες διαγνωστικές μεθόδους, καθώς και για την ανάπτυξη ακόμη πιο ασφαλών εμβολιαστικών πλατφορμών στο μέλλον.