Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και το παγκόσμιο σοκ σε ναυτιλία, ενέργεια και οικονομία – Οι επιπτώσεις για την Ελλάδα

*Του Γιώργου Ξηραδάκη

Οι εξελίξεις στον πόλεμο γύρω από το Ιράν δεν αποτελούν απλώς μια ακόμη γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή. Αποτελούν ένα γεγονός με άμεσες και μετρήσιμες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, στη ναυτιλία και στις εφοδιαστικές αλυσίδες ενέργειας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, το σημαντικότερο ενεργειακό θαλάσσιο πέρασμα του κόσμου. Από αυτό διέρχεται περίπου το 20-25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και περίπου το 20% του LNG.

Η προσωρινή διακοπή ή ο περιορισμός της διέλευσης πλοίων έχει ήδη δημιουργήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση στις αγορές:

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί έως και 30% σε σχέση με τις αρχές του έτους, φθάνοντας περίπου τα 85 δολάρια το βαρέλι, ενώ σε ορισμένες στιγμές της κρίσης καταγράφηκαν αυξήσεις έως και 13% σε μία ημέρα

Financial Times

Τα ναύλα των μεγάλων δεξαμενόπλοιων (VLCC) έχουν εκτιναχθεί ακόμη και πάνω από 400.000 δολάρια ημερησίως σε ορισμένες διαδρομές.

Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου για πλοία έχουν αυξηθεί μέσα σε λίγες ημέρες από περίπου 0,2% έως και 1% της αξίας του πλοίου ή του φορτίου.

Reuters

Πάνω από 3.000 πλοία έχουν επηρεαστεί ή καθυστερήσει στον Περσικό Κόλπο, προκαλώντας σημαντικές διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν ότι η κρίση δεν αφορά μόνο την ενέργεια. Αφορά το σύνολο του παγκόσμιου εμπορίου.

Η ελληνική ναυτιλία στο επίκεντρο

Η Ελλάδα επηρεάζεται άμεσα, καθώς η ελληνόκτητη ναυτιλία αποτελεί τον μεγαλύτερο στόλο μεταφοράς ενέργειας στον κόσμο. Οι Έλληνες πλοιοκτήτες ελέγχουν περίπου το 31% των παγκόσμιων δεξαμενόπλοιων και πάνω από το 22% των πλοίων LNG όπως αναφέρει η Ένωσις Ελλήνων Εφοπλιστών στοτελευταίο ετήσιο δελτίο της.

Παράλληλα, περισσότερα από 300 πλοία ελληνικών συμφερόντων βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου, γεγονός που αυξάνει το επιχειρησιακό και ανθρώπινο ρίσκο, γεγονός που απασχολεί την Ναυτιλιακή οικογένεια.

Πώς επηρεάζεται η ελληνική οικονομία

Οι επιπτώσεις στην Ελλάδα εμφανίζονται σε τέσσερα βασικά επίπεδα:

–Κόστος ενέργειας

Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου και του LNG μεταφέρεται άμεσα στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, μεταφορών και βιομηχανίας.

-Πληθωρισμός και κόστος μεταφορών

Η αύξηση των ναύλων και των καυσίμων επηρεάζει το κόστος εισαγόμενων προϊόντων και τις τιμές στην αγορά.

-Ναυτιλιακός κίνδυνος

Η παρουσία εκατοντάδων ελληνόκτητων πλοίων στην περιοχή αυξάνει την ανάγκη για μέτρα ασφάλειας πληρωμάτων και επιχειρήσεων.

-Ναυτιλιακά έσοδα

Παρά την αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα, η αύξηση των ναύλων μπορεί να δημιουργήσει σημαντικά έσοδα για τον ελληνόκτητο στόλο.

Συμπέρασμα

Η κρίση στο Ιράν αποδεικνύει για ακόμη μία φορά ότι η ναυτιλία και η ενέργεια αποτελούν τον πυρήνα της παγκόσμιας οικονομικής σταθερότητας.

Για μια χώρα όπως η Ελλάδα — με ισχυρή ναυτιλία αλλά και μεγάλη ενεργειακή εξάρτηση — οι εξελίξεις αυτές αποτελούν ταυτόχρονα κίνδυνο αλλά και στρατηγική υπενθύμιση του ρόλου της ναυτιλίας στη διεθνή οικονομία.

*Γιώργος Ξηραδάκης
Διευθύνων Σύμβουλος της XRTC Εταιρείας Συμβούλων Ναυτιλίας,
Πρόεδρος της Ένωσης Τραπεζικών και Χρηματοοικονομικών Στελεχών Ελληνικής Ναυτιλίας και Αντιπρόεδρος του Ελληνοκινέζικου Επιμελητηρίου