Economist: Στο “χείλος του γκρεμού” η παγκόσμια αγορά εξαιτίας του ενεργειακού σοκ – Το εφιαλτικό σενάριο

Με τις τιμές των καυσίμων να παραμένουν σε σχετική ύφεση εν μέσω της κατάπαυσης πυρός στην Μέση Ανατολή, η ενεργειακή κρίση μεγαλώνει καθώς τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν αποκλεισμένα.

Σύμφωνα με ανάλυση του Economist, η παγκόσμια ενεργειακή αγορά βρίσκεται ένα βήμα πριν από μια βαθιά κρίση. Το βρετανικό μέσο προειδοποιεί ότι η τρέχουσα εικόνα είναι «βαθιά παραπλανητική» καθώς τα αποθέματα καυσίμων μειώνονται με ταχύτατο ρυθμό και η αδυναμία του συστήματος να απορροφήσει νέους κραδασμούς.

Οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν σε ελεγχόμενα επίπεδα. Ωστόσο, αυτό οφείλεται κυρίως στα φορτία που βρίσκονταν ήδη καθ’ οδόν πριν την έναρξη του πολέμου – ένα «μαξιλάρι» ασφαλείας που πλέον δεν υπάρχει.

Ο Economist εκτιμά ότι κάθε μήνας με περιορισμένη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ αφαιρεί σημαντικό ποσοστό από την παγκόσμια προσφορά ενέργειας, αυξάνοντας τον κίνδυνο ενός αιφνίδιου σοκ που θα γκρεμίσει τις αγορές.

Η ανάλυση του Economist εντοπίζει τρεις βασικούς άξονες που εντείνουν την κρίση:

-Τα διαθέσιμα φορτία πετρελαίου μειώνονται με ταχύτατο ρυθμό
-Τα διυλιστήρια περιορίζουν την παραγωγή καυσίμων
-Η ζήτηση παραμένει υψηλή, ιδιαίτερα στην Ευρώπη

Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά που δύσκολα μπορεί να ισορροπήσει χωρίς «βίαιη προσαρμογή»: είτε μέσω εκτίναξης των τιμών των καυσίμων είτε μέσω απότομης μείωσης της κατανάλωσης.

Μεγαλύτερες πιέσεις στην Ασία, εύθραυστη ισορροπία στην Ευρώπη

Οι αγορές της Ασίας δέχονται τεράστιες πιέσεις από τον αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ καθώς εξαρτάται πολύ από τις ενεργειακές ροές του Κόλπου. Χώρες όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα αναγκάζονται να αντλούν από στρατηγικά αποθέματα, ενώ τα διυλιστήρια μειώνουν την παραγωγή.

Την ίδια στιγμή, η Κίνα με τα τεράστια αποθέματα της απορροφά τους κραδασμούς όμως περιορίζει τις εξαγωγές καυσίμων, εντείνοντας τις ελλείψεις στην περιοχή.

Στην Ευρώπη, η κατάσταση εμφανίζεται πιο ελεγχόμενη, κυρίως λόγω κρατικών παρεμβάσεων. Ωστόσο, ο Economist προειδοποιεί ότι οι επιδοτήσεις και οι φορολογικές ελαφρύνσεις διατηρούν τη ζήτηση τεχνητά υψηλή, επιδεινώνοντας την ανισορροπία.

Παράλληλα, το πραγματικό κόστος προμήθειας πετρελαίου – συμπεριλαμβανομένων εκείνων της μεταφοράς και ασφάλισης – είναι ήδη σημαντικά υψηλότερο από αυτό που αποτυπώνεται στις αγορές, πιέζοντας τα περιθώρια των διυλιστηρίων.

Πέρα από τις αυξήσεις τιμών, το μεγαλύτερο ρίσκο εντοπίζεται στην ίδια τη λειτουργία της αγοράς. Η μείωση των αποθεμάτων αυξάνει την πιθανότητα διακοπών στην εφοδιαστική αλυσίδα, ιδιαίτερα σε κρίσιμους τομείς όπως τα καύσιμα αεροσκαφών.

Ο Economist επισημαίνει ότι ακόμη και μικρές διαταραχές μπορούν να προκαλέσουν ευρύτερες αλυσιδωτές αντιδράσεις, ιδίως καθώς η ζήτηση για LNG αυξάνεται ενόψει του επόμενου χειμώνα.

Δεν αρκεί η αποκλιμάκωση στην Μέση Ανατολή

Το περιοδικό υπενθυμίζει ότι η τελευταία μεγάλη πτώση στη ζήτηση πετρελαίου σημειώθηκε το 2020, εν μέσω πανδημίας, συνοδευόμενη από βαθιά παγκόσμια ύφεση.

Σήμερα, η απειλή επιστρέφει, όχι λόγω υγειονομικής κρίσης, αλλά λόγω ενεργειακής ασφυξίας.

Το συμπέρασμα του Economist είναι σαφές: τα σενάρια για την παγκόσμια αγορά ενέργειας κυμαίνονται πλέον «από το κακό έως το εφιαλτικό» και το περιθώριο για την αποφυγή μιας γενικευμένης κρίσης μειώνεται με ταχύ ρυθμό.

Ακόμη και σε περίπτωση άμεσης αποκλιμάκωσης και επαναλειτουργίας των θαλάσσιων οδών, η πλήρης αποκατάσταση της αγοράς εκτιμάται ότι θα απαιτήσει μήνες.

Οι συνολικές απώλειες στην παραγωγή και τη μεταφορά ενέργειας ενδέχεται να φτάσουν σε επίπεδα που αντιστοιχούν σε σημαντικό ποσοστό της ετήσιας παγκόσμιας παραγωγής, με τον κίνδυνο να διπλασιαστούν αν η κρίση συνεχιστεί.