“Μπλακ άουτ”στο FIR Αθηνών: Κατεπείγουσα εισαγγελική έρευνα για το χάος στα ελληνικά αεροδρόμια – Τι προκάλεσε την κατάρρευση του συστήματος

Την άμεση εισαγγελική παρέμβαση προκάλεσε το ολικό μπλακ άουτ που σημειώθηκε την Κυριακή 4/1 στο FIR Αθηνών και έφερε χάος στα ελληνικά αεροδρόμια.

Ο Προϊστάμενος της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών κ. Αριστείδης Κορέας έδωσε εντολή για διενέργεια κατεπείγουσας προκαταρκτικής έρευνας για το αδίκημα των επικίνδυνων παρεμβάσεων στη συγκοινωνία αεροσκαφών.

Η έρευνα θα διεξαχθεί από το Τμήμα ηλεκτρονικού εγκλήματος της ΕΛ.ΑΣ. και ανάμεσα στα υπόλοιπα θα διερευνηθεί από πού προήλθαν οι παρεμβολές σε όλες σχεδόν τις συχνότητες του FIR Αθηνών.

Τα ερωτήματα για το πρωτοφανές περιστατικό και το τι το προκάλεσε παραμένουν. Το πρόβλημα εντοπίστηκε στη λειτουργία των ραδιοεπικοινωνιών που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να αδυνατεί επί ώρες να διαχειριστεί με ασφάλεια πτήσεις που εισέρχονταν ή διέρχονταν από τον εναέριο χώρο της.

Το πρόβλημα έγινε αντιληπτό γύρω στις 9 το πρωί της Κυριακής, όταν καταγράφηκαν σοβαρές δυσλειτουργίες στην επικοινωνία μεταξύ ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας και αεροσκαφών.

Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, δεν υπήρξε άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια των πτήσεων, καθώς ενεργοποιήθηκαν εφεδρικά επίπεδα επικοινωνίας και οι τοπικοί πύργοι ελέγχου διατήρησαν επαφή με τα αεροσκάφη που βρίσκονταν ήδη στον αέρα.

Λίγες ώρες μετά την εκδήλωση του προβλήματος, η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία έκανε λόγο για «παρεμβολές», χωρίς ωστόσο να διευκρινίζει την προέλευσή τους ή αν επρόκειτο για εξωτερικό ή εσωτερικό παράγοντα.

Ωστόσο, ώρες αργότερα, η ΥΠΑ ουσιαστικά ανασκεύασε την αρχική της ανακοίνωση, κάνοντας λόγο πλέον για «τεχνικό πρόβλημα», χωρίς και πάλι να δίνει σαφείς εξηγήσεις για το τι ακριβώς συνέβη. Η δεύτερη ανακοίνωση αναιρούσε, ουσιαστικά, την πρώτη, χωρίς να συνοδεύεται από τεχνική ανάλυση ή αναφορά στο πώς αποκαταστάθηκε η βλάβη.

Μιλώντας σήμερα το πρωί στην ΕΡΤ, ο υπουργός Μεταφορών Χρίστος Δήμας ανέφερε πως «δεν φαίνεται να είναι κυβερνοεπίθεση», αλλά πρόσθεσε πως «η γενεσιουργός αιτία δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί, υπάρχουν κάποιες ενδείξεις». Για τον λόγο αυτό, είπε, έχει διαταχθεί ΕΔΕ «ώστε να δούμε ποιος είναι υπεύθυνος και γιατί συνέβη αυτό χθες».

Πρόκειται για ένα πολύ σοβαρό περιστατικό, που επηρέασε τις αερομεταφορές, αλλά δεν υπήρχε κανένας κίνδυνος για την ασφάλεια των επιβατών, επισήμανε ο κ. Δήμας, μιλώντας στην ΕΡΤ το πρωί της Δευτέρας. «Σύμφωνα με την ΥΠΑ αλλά και με τους ελεγκτές, υπήρχε μία παρεμβολή στις συχνότητες, ένας έντονος θόρυβος που καθιστούσε αδύνατη την επικοινωνία μεταξύ των πιλότων», ανέφερε ο υπουργός.

Σχετικά με τις δύο ανακοινώσεις της ΥΠΑ και το κατά πόσο είναι αντικρουόμενες, σχολίασε: «Αυτό το πράγμα λένε, και λένε, στην πραγματικότητα ότι ο θόρυβος αυτός, οι παρεμβολές αυτές από αέρος που επηρέασαν το σύνολο των υποδομών επικοινωνίας, των επικοινωνιακών υποδομών σε όλη τη χώρα, με αποτέλεσμα να ληφθεί αυτή η απόφαση. Εκεί που θέλω να σταθώ είναι ότι η ΥΠΑ σε συνεργασία και με τον ΟΤΕ και με την Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών ξεκίνησε κατευθείαν να ελέγχει όλες τις υποδομές και με επιτόπιους ελέγχους αλλά και με το ειδικά διαμορφωμένο αεροσκάφος της ΥΠΑ ώστε να δει τι είδους παρεμβολές υπήρχαν και από ό,τι φαίνεται, αυτές δεν προκύπτουν από τις υποδομές της ΥΠΑ».

Το χρονικό της κρίσης

Η αιτία για το πρωτοφανές τεχνικό πρόβλημα που προκάλεσε χάος, δεκάδες ακυρώσεις πτήσεων και ταλαιπωρία άνευ προηγουμένου για εκατοντάδες επιβάτες, ήταν μια μαζική παρεμβολή σχεδόν σε όλες τις συχνότητες που εξυπηρετούν το F.I.R. Αθηνών, με ταυτόχρονη πτώση των γραμμών HELLAS COM καθώς και των τηλεφωνικών γραμμών επιχειρησιακής επικοινωνίας.

Σε ανακοίνωση της Υπηρεσίας Πολιτικής Προστασίας (Υ.Π.Α), στην οποία έδινε διευκρινήσεις για το πρόβλημα που ανέκυψε στις 08:59 το πρωί της Κυριακής, σημειώνεται πως, «ο «θόρυβος» που παρατηρήθηκε στις συχνότητες είχε τη μορφή συνεχούς, ακούσιας εκπομπής. Οι ηλεκτρονικοί της ΥΠΑ, σε συντονισμό με τους τεχνικούς του ΟΤΕ, κατέβαλαν άμεσες προσπάθειες για τον εντοπισμό και την αποκατάσταση του προβλήματος. Πρόκειται για πρωτοφανές περιστατικό ως προς τη μαζικότητα, τη γεωγραφική του έκταση και τη χρονική του επιμονή».

Παράλληλα τονίζεται πως η «Ομάδα Αντιμετώπισης Κρίσεων της Υπηρεσίας συγκλήθηκε από τις πρωινές ώρες της Κυριακής, υπό τον Διοικητή κ. Σαουνάτσο, στο Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών, με τη συμμετοχή του Υποδιοικητή Αεροναυτιλίας κ. Βαγενά, του Γενικού Διευθυντή Αεροναυτιλίας κ. Σφακιανάκη, καθώς και όλων των προϊσταμένων των αρμόδιων τεχνικών και επιχειρησιακών Διευθύνσεων. Η Ομάδα βρίσκεται σε διαρκή συντονισμό και τηλεδιασκέψεις με εξωτερικούς φορείς, καθώς και σε επιχειρησιακή συνεργασία με το EUROCONTROL για τη βέλτιστη διαχείριση του F.I.R. Αθηνών».

Αξίζει να σημειωθεί πως μετά την διαπίστωση του προβλήματος που ανάγκασε τα στελέχη της πολιτικής αεροπορίας να «εκκενώσουν» το FIR Αθηνών και να επιστρέψουν δεκάδες πτήσεις με προορισμό την Αθήνα, προς τις χώρες που ξεκίνησαν το ταξίδι τους, «οι ηλεκτρονικοί της ΥΠΑ κινητοποιήθηκαν σε όλες τις περιφερειακές μονάδες συστημάτων εκπομπής και λήψης, μεταξύ άλλων στον Υμηττό, στο Πήλιο, στη Θάσο, στα Ακαρνανικά, στο Μοναστήρι και στα Γεράνια, προκειμένου να πραγματοποιηθεί επιτόπιος έλεγχος των συστημάτων εκπομπής».

Το μεσημέρι της Κυριακής, μάλιστα, δόθηκε εντολή στο ειδικά εξοπλισμένο αεροσκάφος της ΥΠΑ να απογειωθεί εκτάκτως, με τη συμμετοχή ηλεκτρονικών της Υπηρεσίας και ειδικού τεχνικού της ΕΕΤΤ, για τη στοχευμένη διερεύνηση των παρεμβολών από αέρος. Με γνώμονα την ασφάλεια των πτήσεων και του επιβατικού κοινού, το Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών, σε στενό συντονισμό με το EUROCONTROL, προχώρησε σε μείωση του αριθμού των εξυπηρετούμενων αεροσκαφών στο F.I.R. Αθηνών σε 35 αεροσκάφη ανά ώρα, αριθμός που αυξήθηκε σε 45 αεροσκάφη ανά ώρα μετά τις 16:00 το απόγευμα.

Από την πρώτη στιγμή που διαπιστώθηκε το πρόβλημα, ελήφθησαν όλες οι αναγκαίες αποφάσεις για την ασφάλεια των επιβατών, κάτι που είχε ως επακόλουθο την ταλαιπωρία εκατοντάδων επιβατών που περίμεναν στους χώρους αναχωρήσεων προκειμένου να επιβιβαστούν στις πτήσεις τους.

Είναι ενδεικτικό πως πτήσεις από το Δουβλίνο, το Παρίσι και την Βαρκελώνη, με προορισμό το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος», διατάχθηκαν να επιστρέψουν στα αεροδρόμια από τα οποία απογειώθηκαν, ενώ πτήσεις από Κοπεγχάγη και Μάλτα, ματαιώθηκαν. Ουσιαστικά, από τις 10:25 το πρωί της Κυριακής, όλα τα αεροδρόμια της χώρας έκλεισαν για όλες τις πτήσεις και χρειάστηκε η μερική αποκατάσταση του προβλήματος γύρω στις 12:30 το μεσημέρι για να αναχωρήσουν από το «Ελευθέριος Βενιζέλος» 35 πτήσεις ανα ώρα. Συνολικά ακυρώθηκαν ή ματαιώθηκαν έως εκείνη την ώρα,75 πτήσεις.

Στους χώρους του αεροδρομίου επικράτησε αναστάτωση, με ταξιδιώτες να πηγαινοέρχονται προσπαθώντας να ενημερωθούν για την τύχη των πτήσεών τους, ενώ αρκετοί παρέμεναν σε αναμονή επί ώρες. Το πρόβλημα στις συχνότητες, δημιούργησαν αλυσιδωτά προβλήματα τόσο στον αέρα, οσο και στο έδαφος με δεκάδες επιβάτες να χάνουν τις πτήσεις τους, που αφορούσαν επαγγελματικά και επιστροφή στους τόπους διαμονής τους μετά από την περίοδο των εορτών.

Η ανακοίνωση του ΟΤΕ

Σε σχέση με τα αίτια του προβλήματος που προκάλεσε χάος στο «Ελευθέριος Βενιζέλος», οι Ελεγκτές Εναέριας Κυκλοφορίας φαίνεται ότι τα απέδωσαν στα παλαιά συστήματα, ενώ με ανακοίνωση εξέδωσε ο ΟΤΕ, επεσήμαινε πως, «Ο πρώτος έλεγχος δεν κατέδειξε τεχνικό πρόβλημα σε κυκλώματα ΟΤΕ. Είμαστε σε στενή συνεργασία με την Πολιτική Αεροπορία για να βοηθήσουμε στον εντοπισμό του προβλήματος και την εξεύρεση λύσης».

Ακολούθησε δεύτερη ανακοίνωση της εταιρίας στην οποία σημειώνεται πως, «σε συνέχεια ολοκλήρωσης όλων των ελέγχων, ο ΟΤΕ επιβεβαιώνει ότι τα κυκλώματα διασύνδεσης που παρέχει στην Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, είναι πλήρως λειτουργικά. Ο ΟΤΕ δεν σχετίζεται με κανένα άλλο σύστημα της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας». Τελικώς η κατάσταση εξομαλύνθηκε γύρω στις 17:00 το απόγευμα της Κυριακής, με δεκάδες πτήσεις να πραγματοποιούνται, ενώ εκατοντάδες πολίτες, επιβιβάστηκαν σε πτήσεις για τους τόπους προορισμούς τους. Το πρωτοφανές τεχνικό πρόβλημα στο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος», ένα από τα πιο σύγχρονα στον κόσμο, αναμένεται να σταθεί η αιτία προκειμένου το προσεχές διάστημα να υπάρξει αναβάθμιση του συστήματος των συχνοτήτων.