COP17: Συμφωνία σχεδόν 200 χωρών για την προστασία της φύσης – Τα αγκάθια και οι έντονες διαφωνίες

Σε συμφωνία για δύο σημαντικά κείμενα σχετικά με την προστασία της φύσης και της βιοποικιλότητας κατέληξαν σχεδόν 200 χώρες στην COP17, που πραγματοποιήθηκε στο Γερεβάν της Αρμενίας, ύστερα από δύο εβδομάδες δύσκολων διαπραγματεύσεων.

Η επίτευξη συμβιβασμού προκάλεσε χειροκροτήματα κατά την τελική συνεδρίαση, ωστόσο η αισιοδοξία περιορίστηκε στη συνέχεια, καθώς παρέμειναν σημαντικές διαφωνίες για τη χρηματοδότηση των περιβαλλοντικών στόχων, τις επιδοτήσεις δραστηριοτήτων που βλάπτουν τη φύση και τον ρόλο των επιστημονικών δεδομένων στις διεθνείς αποφάσεις.

Ο υπουργός Περιβάλλοντος της Αρμενίας, Χαμπαρτζούμ Ματεβοσιάν, ανακοίνωσε την υιοθέτηση των δύο κειμένων, εκφράζοντας την ανακούφισή του για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων.

Η διάσκεψη ολοκληρώθηκε περίπου στις 10:20 τοπική ώρα (08:20 ώρα Ελλάδας), ενώ αρκετοί αντιπρόσωποι είχαν ήδη αναχωρήσει.

COP17: Στόχος η προστασία του 30% της ξηράς και των ωκεανών

Το πρώτο κείμενο αφορά την αξιολόγηση της προόδου της παγκόσμιας συμφωνίας για τη βιοποικιλότητα, η οποία υιοθετήθηκε το 2022 στο Κουνμίνγκ-Μόντρεαλ.

Η συμφωνία θεωρείται ο σημαντικότερος διεθνής οδικός χάρτης για τη φύση, αντίστοιχος της Συμφωνίας του Παρισιού για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Περιλαμβάνει 23 στόχους με ορίζοντα το 2030, μεταξύ των οποίων:

• Η προστασία του 30% των χερσαίων και θαλάσσιων περιοχών.
• Η καταπολέμηση της ρύπανσης.
• Η αποκατάσταση υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων.
• Η αντιμετώπιση των αιτιών που οδηγούν στην απώλεια της βιοποικιλότητας.

Ωστόσο, η πρόοδος στην υλοποίηση σχεδόν όλων των στόχων παραμένει πίσω από το επιθυμητό χρονοδιάγραμμα.

Με το νέο κείμενο, οι χώρες επιχειρούν να δώσουν νέα ώθηση στις προσπάθειες εφαρμογής των δεσμεύσεων.

Η Κάθριν Γουέλερ, εκπρόσωπος της περιβαλλοντικής οργάνωσης Fauna & Flora, χαρακτήρισε θετική την επίτευξη συμφωνίας, παρά το γεγονός ότι το αποτέλεσμα δεν είναι ιδιαίτερα φιλόδοξο ή αναλυτικό.

Στο επίκεντρο οι επιδοτήσεις που βλάπτουν το περιβάλλον

Ένα από τα δυσκολότερα σημεία των διαπραγματεύσεων ήταν το ζήτημα των κρατικών επιδοτήσεων και οικονομικών κινήτρων που ευνοούν δραστηριότητες επιζήμιες για τη φύση.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται και δραστηριότητες που σχετίζονται με την εκμετάλλευση ορυκτών καυσίμων.

Οι αντιπροσωπείες διαφώνησαν για τη διατύπωση και την ένταση των δεσμεύσεων που θα πρέπει να αναλάβουν οι χώρες προκειμένου να περιορίσουν τέτοιου είδους ενισχύσεις.

Το τελικό αποτέλεσμα αποτέλεσε προϊόν συμβιβασμού, με την ανάγκη επιτάχυνσης των περιβαλλοντικών δράσεων να αναγνωρίζεται, χωρίς όμως να έχουν εξαλειφθεί οι επιμέρους διαφωνίες.

Ποιος θα πληρώσει για την προστασία της φύσης;

Το δεύτερο βασικό κείμενο αφορά τη χρηματοδότηση των διεθνών στόχων για τη βιοποικιλότητα έως το 2030.

Το κεντρικό ερώτημα ήταν ποιες χώρες θα πρέπει να συνεισφέρουν οικονομικά και με ποιον τρόπο.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχείρησε να διευρύνει τη βάση των κρατών που αναλαμβάνουν επίσημα ρόλο χρηματοδότη, ζητώντας να συμπεριληφθούν και μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Κίνα.

Ο σχετικός κατάλογος δωρητών δεν έχει επικαιροποιηθεί από το 2006, γεγονός που αποτέλεσε σημείο αντιπαράθεσης.

Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων εξετάστηκε πρόταση που θα επέτρεπε στις χώρες να δηλώνουν εθελοντικά την επιθυμία τους να ενταχθούν στον κατάλογο.

Παρά την επίτευξη συμφωνίας επί του χρηματοδοτικού κειμένου, οι διαφωνίες ανέδειξαν τις δυσκολίες στην κατανομή του οικονομικού βάρους για την προστασία της φύσης.

Αντιπαράθεση ακόμη και για τα επιστημονικά δεδομένα

Ιδιαίτερα έντονη ήταν η αντιπαράθεση σχετικά με τον ρόλο της επιστήμης στη διαμόρφωση των διεθνών περιβαλλοντικών πολιτικών.

Ορισμένες αντιπροσωπείες εξέφρασαν ανησυχία ότι κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων επιχειρήθηκε να αποδυναμωθεί η βαρύτητα των επιστημονικών ευρημάτων.

Μιλώντας εκ μέρους 56 χωρών, η Ελβετή αντιπρόσωπος Γκαμπριέλα Μπλάτερ εξέφρασε τη λύπη της για τα αυξανόμενα περιστατικά κατά τα οποία επιστημονικά δεδομένα αμφισβητούνται ή εμποδίζεται η αξιοποίησή τους στις πολιτικές διαπραγματεύσεις.

Η διαφωνία αυτή ανέδειξε ένα ακόμη εμπόδιο στην προσπάθεια διαμόρφωσης κοινής διεθνούς πολιτικής για τη βιοποικιλότητα.

COP18: Στον Ισημερινό η επόμενη διάσκεψη το 2028

Η Γαλλίδα υπουργός Οικολογικής Μετάβασης, Μονίκ Μπαρμπί, εκτίμησε ότι το συνολικό αποτέλεσμα της COP17 δεν ανταποκρίνεται στο μέγεθος των προκλήσεων.

Παρά τις επιφυλάξεις, η διάσκεψη ολοκληρώθηκε με την υιοθέτηση των δύο κειμένων και με την απόφαση να πραγματοποιηθεί η επόμενη παγκόσμια σύνοδος για τη βιοποικιλότητα, COP18, στον Ισημερινό το 2028.

Το κρίσιμο ζήτημα πλέον είναι κατά πόσο οι συμφωνίες θα μεταφραστούν σε συγκεκριμένες πολιτικές και ουσιαστική πρόοδο έως το 2030, όταν εκπνέει η προθεσμία για την επίτευξη των 23 διεθνών στόχων.