Γαλλία: «Φιάσκο» των μυστικών υπηρεσιών με τις ταραχές – Πώς TikTok και Telegram αιφνιδίασαν τις αρχές

Στο επίκεντρο έντονης κριτικής βρίσκονται οι γαλλικές υπηρεσίες πληροφοριών, μετά την αδυναμία τους να προβλέψουν την έκταση των μαζικών κινητοποιήσεων και των βίαιων επεισοδίων που σημειώθηκαν το Σάββατο 17 Οκτωβρίου σε πολλές πόλεις της Γαλλίας.

Παρά τις προειδοποιήσεις για πιθανές συγκρούσεις, οι εκτιμήσεις των αρχών για τη συμμετοχή στις διαδηλώσεις κατά του υψηλού κόστους διαβίωσης αποδείχθηκαν σημαντικά χαμηλότερες από τον τελικό αριθμό των συμμετεχόντων.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που μεταδίδονται, 550.000 άνθρωποι συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις, ενώ οι υπηρεσίες πληροφοριών είχαν υπολογίσει συνολικά περίπου 230.000.

Την ίδια ώρα, πόλεις όπως το Παρίσι, η Λιόν, η Μασσαλία και η Λιμόζ βρέθηκαν αντιμέτωπες με εκτεταμένα επεισόδια, βανδαλισμούς και λεηλασίες.

Περίμεναν 230.000 διαδηλωτές, αλλά κατέβηκαν 550.000

Πριν από την κινητοποίηση του Σαββάτου, οι γαλλικές υπηρεσίες πληροφοριών εμφανίζονταν καθησυχαστικές, εκτιμώντας ότι η 17η Οκτωβρίου «δεν θα ήταν η μεγάλη νύχτα».

Οι προβλέψεις τους έκαναν λόγο για περίπου 150.000 διαδηλωτές εκτός Παρισιού και 80.000 στην πρωτεύουσα.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον επίσημο απολογισμό που ακολούθησε, η συμμετοχή έφτασε τους 550.000 ανθρώπους σε ολόκληρη τη χώρα, εκ των οποίων 110.000 στο Παρίσι.

Η μεγάλη απόκλιση μεταξύ των αρχικών εκτιμήσεων και της πραγματικής συμμετοχής προκάλεσε ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών παρακολούθησης και αξιολόγησης των κοινωνικών κινητοποιήσεων.

Μακρόν και κυβέρνηση παραδέχονται αστοχίες

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Γαλλικού Πρακτορείου, ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί και κυβερνητικά στελέχη αναγνώρισαν προβλήματα στην εκτίμηση της κατάστασης.

Ο πρωθυπουργός περιέγραψε όσα συνέβησαν ως ένα πραγματικό «μπάχαλο», ενώ στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η έλλειψη επαρκούς πρόβλεψης.

Ο Ζεράλντ Νταρμανέν αναφέρθηκε στις αδυναμίες των υπηρεσιών πληροφοριών, υποστηρίζοντας ότι, παρά την αποτελεσματικότητά τους σε τομείς όπως η αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος, δυσκολεύονται να αξιολογήσουν τη δράση της ακροαριστεράς.

Η συγκεκριμένη εκτίμηση αποτελεί πολιτική τοποθέτηση του Νταρμανέν και όχι ανεξάρτητη διαπίστωση για την προέλευση του συνόλου των επεισοδίων.

Το TikTok και το Telegram ως «επιταχυντές» των κινητοποιήσεων

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναφορές στελεχών των υπηρεσιών ασφαλείας στον ρόλο των ψηφιακών πλατφορμών.

Σύμφωνα με αστυνομική πηγή που επικαλείται το Γαλλικό Πρακτορείο, το TikTok διαδραμάτισε «πρωτοφανή ρόλο επιταχυντή», τόσο πριν από τις κινητοποιήσεις όσο και κατά τη διάρκειά τους.

Ανάλογη αναφορά έγινε και στο Telegram, το οποίο χρησιμοποιήθηκε για τη διάδοση πληροφοριών και την επικοινωνία μεταξύ χρηστών.

Ωστόσο, οι υπηρεσίες φέρονται να αντιμετώπισαν δυσκολίες στην αξιολόγηση του περιεχομένου που κυκλοφορούσε στο διαδίκτυο.

Πηγή των υπηρεσιών ασφαλείας ανέφερε ότι στα κοινωνικά δίκτυα υπήρχαν πολλές ψευδείς ειδήσεις, αλλά και φυλλάδια που είχαν παραχθεί με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης.

«Τα επαληθεύουμε όλα, με αποτέλεσμα αυτό να μειώνει την ικανότητα ανάλυσής μας», εξήγησε η ίδια πηγή.

Η μαζική συμμετοχή νέων αιφνιδίασε τις αρχές

Ένας ακόμη παράγοντας που φαίνεται ότι δεν αξιολογήθηκε επαρκώς ήταν η απήχηση των κινητοποιήσεων στους μαθητές λυκείου και στους νέους των λαϊκών συνοικιών.

Σύμφωνα με πηγές των υπηρεσιών ασφαλείας, η συμμετοχή αυτών των ομάδων ήταν ιδιαίτερα σημαντική.

Μάλιστα, αστυνομική πηγή έκανε λόγο για μια ασυνήθιστη σύμπραξη διαφορετικών κοινωνικών και πολιτικών ομάδων, από την εξωκοινοβουλευτική και τη ριζοσπαστική Αριστερά μέχρι νέους από τις συνοικίες των μεγάλων πόλεων.

Άλλη πηγή περιέγραψε όσα συνέβησαν ως «αυθόρμητη και μη οργανωμένη έκρηξη οργής».

Οι εκτιμήσεις αυτές επιχειρούν να εξηγήσουν τη δυναμική των κινητοποιήσεων, χωρίς να σημαίνουν ότι όλοι οι συμμετέχοντες συνδέονταν με τα βίαια επεισόδια.

Τα «κίτρινα γιλέκα» και οι ταραχές του 2023

Δεν είναι η πρώτη φορά που οι γαλλικές υπηρεσίες πληροφοριών κατηγορούνται ότι υποτίμησαν τη δυναμική κοινωνικών κινητοποιήσεων.

Το φθινόπωρο του 2018, το κίνημα των «κίτρινων γιλέκων» είχε αιφνιδιάσει τις αρχές, καθώς η κινητοποίησή του δεν ακολουθούσε τις παραδοσιακές μορφές κεντρικής οργάνωσης.

Αντίστοιχα ερωτήματα είχαν προκύψει και τον Ιούνιο του 2023, όταν ξέσπασαν εκτεταμένες ταραχές μετά τον θάνατο του 17χρονου Ναέλ από πυρά αστυνομικού στη Ναντέρ, κοντά στο Παρίσι.

Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματικό της αστυνομίας που μίλησε στο Γαλλικό Πρακτορείο, μέρος του προβλήματος συνδέεται με τη διάλυση της υπηρεσίας γενικών πληροφοριών (RG) το 2008 και την αποχώρηση έμπειρων στελεχών.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι υπηρεσίες έχουν χάσει σημαντικό μέρος της δυνατότητας συλλογής πληροφοριών από ανθρώπινες πηγές.

Παράλληλα, ανέφερε ότι η έλλειψη προσωπικού και οι δυσκολίες παρακολούθησης κρυπτογραφημένων επικοινωνιών περιορίζουν την αποτελεσματικότητα των αναλύσεων.

Η προειδοποίηση που δεν αποδείχθηκε αρκετή

Ήδη από την Πέμπτη, δύο ημέρες πριν από τις κινητοποιήσεις, οι υπηρεσίες του υπουργείου Εσωτερικών είχαν προειδοποιήσει για το ενδεχόμενο επεισοδίων στο Παρίσι και σε άλλες μεγάλες πόλεις.

Στην ενημέρωση γινόταν λόγος για πιθανές επιθέσεις κατά αστυνομικών και απόπειρες καταστροφών σε σύμβολα της εξουσίας.

Ωστόσο, δεν υπήρχαν επαρκή ποσοτικά δεδομένα για την έκταση των κινητοποιήσεων και την πιθανή κλιμάκωσή τους.

Η συζήτηση που έχει ανοίξει στη Γαλλία αφορά πλέον όχι μόνο την επιχειρησιακή διαχείριση των επεισοδίων, αλλά και την ικανότητα των υπηρεσιών πληροφοριών να αναγνωρίζουν εγκαίρως τη δυναμική κοινωνικών κινημάτων που αναπτύσσονται και οργανώνονται μέσω του διαδικτύου.