Θεωρείτε ότι με τη σύλληψη Μαδούρο από τις ΗΠΑ ανοίγει ο δρόμος για κύμα συλλήψεων ηγετών;

Παγκόσμια ανησυχία και πολλές συζητήσεις έχουν προκαλέσει η στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και η σύλληψη του προέδρου της χώρας, Νικολάς Μαδούρο.

Το βασικό ερώτημα που προκύπτει είναι εάν μια τέτοια στρατιωτική επιχείρηση, εναντίον ηγέτη ξένης χώρας, μπορεί να θεωρηθεί νόμιμη, σύμφωνα τόσο με το αμερικανικό όσο και με το διεθνές δίκαιο.

Για πολλούς αναλυτές, η σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας από τις ΗΠΑ συνιστά σημείο καμπής που ενδέχεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η διεθνής κοινότητα αντιμετωπίζει τους εν ενεργεία ηγέτες.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν πρόκειται για εξαίρεση ή για την αρχή ενός νέου μοντέλου, όπου ισχυρά κράτη ή συμμαχίες θα επιχειρούν τη σύλληψη πολιτικών ηγετών στο όνομα της δικαιοσύνης, της δημοκρατίας ή της ασφάλειας.

Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, η υπόθεση Μαδούρο συνδυάζει ποινικές διώξεις, στρατηγική ασφάλειας και διεθνείς νομικές προκλήσεις και ανοίγει τη συζήτηση για τα όρια των επιχειρήσεων των ΗΠΑ στο εξωτερικό.

Υπενθυμίζεται ότι η αμερικανική κυβέρνηση υποστήριξε από τις πρώτες ώρες ότι η σύλληψη βασίστηκε σε ποινικές κατηγορίες, καθώς ο Μαδούρο είχε ήδη κατηγορηθεί στις ΗΠΑ για εγκλήματα που σχετίζονται με τρομοκρατία, ναρκωτικά και όπλα.

Βέβαια, το διεθνές δίκαιο περιορίζει αυστηρά τη χρήση στρατιωτικής δύναμης, επιτρέποντάς την μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όπως αυτοάμυνα ή έγκριση από τον ΟΗΕ, και μια ποινική δίωξη δεν θεωρείται επαρκής αιτία για στρατιωτική επέμβαση σε ξένη κυβέρνηση.

Όπως ανέφερε στο Reuters ο καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια Μάθιου Γουάξμαν, «μια ποινική δίωξη από μόνη της δεν παρέχει εξουσιοδότηση για χρήση στρατιωτικής ισχύος με στόχο την ανατροπή ξένης κυβέρνησης».

Υπάρχουν πάντως προηγούμενα αμερικανικών συλλήψεων υπόπτων σε ξένες χώρες, συνήθως με τη συναίνεση των τοπικών αρχών.

Το 1989, οι ΗΠΑ συνέλαβαν τον ηγέτη του Παναμά, στρατηγό Μανουέλ Νοριέγκα, κατηγορούμενο για διακίνηση ναρκωτικών. Η σύλληψή του πραγματοποιήθηκε χωρίς προηγούμενη έγκριση του ίδιου, αλλά μετά από παραβιάσεις κατά Αμερικανών πολιτών και στρατιωτικών, ενώ οι ΗΠΑ αναγνώρισαν ως νόμιμο ηγέτη τον πολιτικό αντίπαλό του.

Το 2022, ο πρώην πρόεδρος της Ονδούρας, Χουάν Ορλάντο Ερνάντες, εκδόθηκε στις ΗΠΑ και καταδικάστηκε για ναρκωτικά σε 45 χρόνια φυλάκισης, πριν λάβει χάρη από τον Τραμπ τον περασμένο Δεκέμβριο.

Όσον αφορά στις πιθανές επιπτώσεις της σύλληψης του Νικολάς Μαδούρο, ειδικοί εκτιμούν ότι ακόμη και αν η επιχείρηση κριθεί παράνομη, είναι δύσκολο να υπάρξει πρακτική λογοδοσία για τις ΗΠΑ, λόγω της απουσίας αποτελεσματικών μηχανισμών διεθνούς επιβολής.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου Τζέρεμι Πολ, «είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς κάποιο νομικό όργανο θα μπορούσε να επιβάλει ουσιαστικές κυρώσεις στην αμερικανική κυβέρνηση».

Αν, λοιπόν, η σύλληψη ενός ηγέτη γίνει αποδεκτή πρακτική, τότε τίθενται τα εξής ερωτήματα:

-ποιος αποφασίζει ποιος ηγέτης “αξίζει” να συλληφθεί και ποιος όχι;
-Και αν ο δρόμος ανοίξει, θα εφαρμοστεί καθολικά ή μόνο σε αδύναμα και απομονωμένα κράτη;

Εν τω μεταξύ, μόλις δύο ημέρες μετά την επιχείρηση για τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ βρέθηκε να απειλεί τη μισή Λατινική Αμερική με ανάληψη στρατιωτικής δράσης.

Όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφους τα ξημερώματα της Δευτέρας 5/1 εάν οι ΗΠΑ μπορεί να προχωρήσουν σε στρατιωτική επιχείρηση κατά της Κολομβίας έπειτα από όσα συνέβησαν στη Βενεζουέλα, ο Τραμπ δεν το απέκλεισε. Αντιθέτως, είπε ότι αυτή «η ιδέα ακούγεται καλή».

«Η Κολομβία είναι πολύ άρρωστη. Την κυβερνά ένας άρρωστος τύπος, που του αρέσει να φτιάχνει κοκαΐνη και να την πουλάει στις ΗΠΑ, και δεν θα το κάνει για πολύ ακόμη», δήλωσε, αναφερόμενος στον Κολομβιανό πρόεδρο Γουστάβο Πέτρο, υπονοώντας ότι μπορεί κι αυτός να έχει την τύχη του Νικολάς Μαδούρο, ο οποίος αναμένεται να παρουσιαστεί σήμερα ενώπιον της αμερικανικής δικαιοσύνης στη Νέα Υόρκη αντιμετωπίζοντας κατηγορίες περί «ναρκο-τρομοκρατίας». «Σταματήστε να με συκοφαντείτε, κύριε Τραμπ», απάντησε ο Πέτρο. Τα λόγια του, ωστόσο, μάλλον δεν εισακούστηκαν.

Λίγο νωρίτερα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε αναφερθεί και στην Κούβα, υποστηρίζοντας ότι εκεί οι ΗΠΑ ίσως να μην χρειαστεί να επέμβουν στρατιωτικά… επειδή η κυβέρνηση είναι ήδη έτοιμη να πέσει.

Παράλληλα, στο πλαίσιο συνέντευξης που παραχώρησε στο αμερικανικό περιοδικό the Atlantic, απείλησε την προσωρινή διάδοχο του Μαδούρο στην προεδρία της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροντρίγκες, ότι μπορεί να πληρώσει ακόμη μεγαλύτερο τίμημα από τον ανατραπέντα προκάτοχό της «εάν δεν κάνει το σωστό».

Στο πλαίσιο της ιδίας συνέντευξης, επανέλαβε ωστόσο και τις απειλές του κατά της Γροιλανδίας. «Χρειαζόμαστε οπωσδήποτε τη Γροιλανδία», είπε, αναφερόμενος στο αυτοδιοικούμενο νησί της Δανίας το οποίο έχει διαμηνύσει ότι θέλει να θέσει υπό αμερικανική κυριαρχία.

Το DEBATER για μια ακόμα φορά ζητά τη γνώμη σας: Θεωρείτε ότι η σύλληψη Μαδούρο από τις ΗΠΑ ανοίγει τον δρόμο για κύμα συλλήψεων ηγετών;