Βιολάντα: Όσα αποκαλύπτει το πόρισμα του ΕΜΠ για τη φονική έκρηξη – Η αλληλουχία λαθών και παραλείψεων

Μακροχρόνια διαρροή προπανίου λόγω διαβρωμένου υπόγειου σωλήνα, κακή κατασκευή σωληνώσεων, ελλιπής συντήρηση του συστήματος, αλλά και σειρά παραλείψεων, στάθηκαν οι βασικές αιτίες σύμφωνα με το πόρισμα του ΕΜΠ για τη φονική έκρηξη στο εργοστάσιο «Βιολάντα» με πέντε νεκρές εργαζόμενες.

Μέσα από τις 95 σελίδες του πορίσματος, καταγράφονται βήμα-βήμα, όλες οι παραλείψεις που οδήγησαν στην έκρηξη της 26ης Ιανουαρίου στο εργοστάσιο μπισκότων στα Τρίκαλα.

Όπως διαπιστώθηκε, η φονική έκρηξη ήταν αποτέλεσμα μιας αλληλουχίας γεγονότων και όχι ενός «τυχαίου» συμβάντος.

Οι τρεις αιτίες του δυστυχήματος

Σύμφωνα με το πόρισμα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, τρεις ήταν οι βασικές αιτίες που οδήγησαν στην καταστροφή του εργοστασίου με αποτέλεσμα να χάσουν την ζωή τους οι πέντε εργαζόμενες που την ώρα της έκρηξης, βρίσκονταν εντός του εργοστασίου.

Όπως διαπιστώθηκε, ο υπόγειος σωλήνας μεταφοράς προπανίου είχε υποστεί έντονη διάβρωση, υπήρχαν πολλές τρύπες και ρηγματώσεις στην μεταλλική κατασκευή, από τις οποίες διαπιστώθηκε πως για μεγάλο διάστημα διαρροής εύφλεκτου αέριου.

Μάλιστα, έγινε έλεγχος στεγανότητας με υδροστατική πίεση, έριξαν νερό και βγήκαν πίδακες σε δύο τουλάχιστον σημεία. Καταγράφηκαν προβλήματα, εκτεταμένες ρηγματώσεις, επιφανειακές στοιβάδες και φαινόταν ότι είχε παλιώσει το υλικό από το οποίο είχε γίνει.

Τα τεχνικά λάθη και οι παρατυπίες

Παρατυπίες διαπιστώθηκαν και στη σύνδεση του υπόγειου σωλήνα με βιδωτή σύνδεση, κάτι που απαγορεύεται από τα διεθνή και Ελληνικά πρότυπα για την υπογειοποίηση σωληνώσεων και εκεί είχαμε διάβρωση και οξείδωση.

Στο υπέδαφος εντοπίστηκαν αρνητικά συστατικά και αιματίτης που σύμφωνα με το πόρισμα συνέβαλλαν αφενός στην διάβρωση, αφετέρου στην οξείδωση στις σωληνώσεις.

Ουσιαστικά, σύμφωνα με το πόρισμα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, ο αγωγός του εργοστασίου «Βιολάντα» ήταν εγκατεστημένος με τρόπο που δεν θεωρείται ασφαλής για υπόγεια χρήση.

Η διάβρωση και οι ελλιπείς έλεγχοι

Τα στελέχη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, στο πλαίσιο της κατάρτισης του πορίσματος για την φονική έκρηξη στο εργοστάσιο «Βιολάντα», διαπίστωσαν πως ο σωλήνας μεταφοράς προπανίου, δεν είχε επαρκή αντιδιαβρωτική θωράκιση, στο έδαφος εντόπισαν αιματίτη, μια χημική ουσία που επιταχύνει την οξείδωση, ενώ αποκαλύφθηκε πως το υλικό κατασκευής του, παρουσίαζε έντονη φθορά και αλλοιώσεις.

Παρά τις ελλείψεις και τις κακοτεχνίες, το δυστύχημα θα μπορούσε να αποτραπεί, όπως αποφαίνεται το πόρισμα του Ε.Μ.Π. Διαπιστώθηκε πως η διάβρωση ήταν ορατή ήδη από τις πρώτες αυτοψίες και ένας σωστός τεχνικός έλεγχος πίεσης θα μπορούσε πιθανότατα να εντοπίσει τη διαρροή εγκαίρως.

Η αλληλουχία της φονικής έκρηξης

Η μακροχρόνια φθορά του αγωγού που μετέφερε προπάνιο, ήταν θαμμένος στο έδαφος, ενώ δεν είχε σωστή αντιδιαβρωτική προστασία. Με το πέρασμα των χρόνων η υγρασία και η διάβρωση, δημιούργησαν αρχικά μικρές οπές στο μέταλλο.

Σταδιακά, η φθορά στις σωληνώσεις μεγάλωνε με αποτέλεσμα το προπάνιο να διαρρέει συνεχώς, να διαχέεται στο έδαφος και να συγκεντρώνεται σε υπόγειους χώρους και κοιλότητες. Καθώς η χημική σύσταση του υγραερίου είναι βαρύτερη από τον αέρα, η διαφυγή του προς τα πάνω είναι δύσκολη, με αποτέλεσμα να «κάθεται» χαμηλά.

Όταν η συγκέντρωση του προπανίου έφτασε σε ποσοστό από 10% στους υπόγειους χώρους, τότε δημιουργήθηκε ένα «εκρηκτικό» μείγμα, που ανεφλέγει είτε από έναν ηλεκτρικό σπινθήρα ή από στατικό ηλεκτρισμό ή ακόμη και από μια θερμή επιφάνεια κάποιου μηχανήματος.

Μια από αυτές τις συνηθισμένες βιομηχανικές λειτουργίες, σύμφωνα με το πόρισμα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, λειτούργησε ως σπινθήρας.

Μόλις άναψε το μίγμα, η καύση εξαπλώθηκε στιγμιαία, η πίεση αυξήθηκε απότομα με αποτέλεσμα να σημειωθεί έκρηξη που δημιούργησε ισχυρό ωστικό κύμα. Αυτό εξηγεί σύμφωνα με το πόρισμα, τις μεγάλες καταστροφές που προκλήθηκαν στο εργοστάσιο, την ταχύτητα που εξελίχθηκε το συμβάν, αλλά και την αδυναμία αντίδρασης των εργαζομένων που βρίσκονταν την μοιραία βραδιά της έκρηξης στο εργοστάσιο της «Βιολάντα».

«Καταπέλτης» και το πόρισμα της Πυροσβεστικής

«Καταπέλτης» για τον ιδιοκτήτη του εργοστασίου «Βιολάντα», ο οποίος βρίσκεται στην φυλακή, ήταν και το πόρισμα της πυροσβεστικής υπηρεσίας, μετά την ολοκλήρωση της έρευνας στις εγκαταστάσεις του εργοστασίου μπισκότων της «Βιολάντα» στα Τρίκαλα.

Στο 18σέλιδο πόρισμα που συνέταξαν τα στελέχη της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, διαπιστώνονται, εγκληματικές παραλείψεις, διάτρητες σωληνώσεις, παντελής απουσία βασικών δικλείδων ασφαλείας.

Στο πόρισμα της αυτοψίας που είχε διενεργηθεί στους χώρους του «βομβαρδισμένου» εργοστασίου αποφαίνεται πως «εντοπίστηκε ηλεκτροβάνα η οποία ήταν σε σημείο του δικτύου σωληνώσεων όπως αυτό έβγαινε από το έδαφος και υπεργειωνόταν εξωτερικά του κτιρίου 2.

Η εν λόγω ήταν αποσυνδεδεμένη ενώ καλώδιο επί αυτής κρεμόταν .Καθώς ο ρόλος αυτής είναι να διακόπτει την παροχή μόλις ανιχνεύσουν διαρροή οι ανιχνευτές, συνάγεται το συμπέρασμα ότι καθότι ήταν αποσυνδεδεμένη, δεν θα ήταν δυνατό να επιτευχθεί η διακοπή αυτή σε περίπτωση διαρροή».

Διαπιστώθηκε επίσης πως από το 2024, υπήρχε «σύστημα καταιονισμού, δηλαδή μόνιμο σύστημα ενεργητικής πυροπροστασίας που έχει σχεδιαστεί για την αυτόματη ανίχνευση και κατάσβεση πυρκαγιάς στα αρχικά της