Το πακέτο της Κομισιόν με μέτρα στήριξης για την ενεργειακή κρίση – Επιδοτήσεις voucher και μειώσεις φόρων στην ενέργεια

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σήμερα, Τετάρτη (22/04), το «AccelerateEU», μια δέσμη μέτρων που στοχεύει στην αντιμετώπιση των συνεπειών της ενεργειακής κρίσης στη Μέση Ανατολή. Η πρωτοβουλία επικεντρώνεται στη στήριξη των ευρωπαϊκών νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, με ιδιαίτερη έμφαση στις πιο ευάλωτες ομάδες, ενώ την ίδια στιγμή χαράσσει μια πιο σταθερή πορεία για την επίτευξη ενεργειακής αυτονομίας στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με την Κομισιόν «από την κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η ΕΕ έχει δαπανήσει επιπλέον 24 δισ. ευρώ για εισαγωγές ενέργειας λόγω υψηλότερων τιμών, χωρίς να λάβει ούτε ένα επιπλέον μόριο ενέργειας».

Σημειώνεται ότι ο Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να μειώσει την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, να επιταχύνει τη μετάβαση σε ηλεκτρική και καθαρή ενέργεια και να ενισχύσει τα ενεργειακά δίκτυα ώστε να στηρίξουν αυτή την αλλαγή. Επίσης προβλέπει άμεσα μέτρα στήριξης για πολίτες και επιχειρήσεις απέναντι στις υψηλές τιμές, ενώ βασίζεται σε πολύ μεγάλες επενδύσεις, κυρίως και από τον ιδιωτικό τομέα, για να υλοποιηθεί. Τέλος, δίνει έμφαση στον καλύτερο συντονισμό και στη διαχείριση κρίσεων, όπως τα αποθέματα καυσίμων και η παρακολούθηση της αγοράς, ώστε να αποφεύγονται ελλείψεις και αστάθεια.

Επιταχύνεται η μετάβαση

Το «AccelerateEU» περιλαμβάνει τόσο άμεσα μέτρα όσο και πιο μακροπρόθεσμες διαρθρωτικές αλλαγές, με στόχο τον περιορισμό της εξάρτησης από ασταθείς αγορές ορυκτών καυσίμων. Παράλληλα, επιδιώκει να ενισχύσει την ανθεκτικότητα της Ευρώπης απέναντι σε μελλοντικές προκλήσεις, δίνοντας έμφαση στην ανάπτυξη εγχώριων πηγών καθαρής ενέργειας και στην περαιτέρω προώθηση της ηλεκτροδότησης.

Αναλυτικά τα μέτρα:

1) Έγκαιρα, στοχευμένα και προσωρινά μέτρα

Οικονομική ενίσχυση και μέτρα στήριξης για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης προβλέπονται μέσω επιδοτήσεων, ενεργειακών κουπονιών και χαμηλότερου κόστους ηλεκτρικού ρεύματος για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Δίνεται η δυνατότητα μείωσης φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια για όσους το έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, ενώ τα κράτη-μέλη αποκτούν μεγαλύτερη ευχέρεια να χορηγούν ενισχύσεις, μαζί με έκτακτη στήριξη σε κλάδους που πλήττονται εντονότερα.

Ειδικότερα, προωθούνται στοχευμένα προγράμματα οικονομικής ενίσχυσης, ενεργειακά vouchers και μειώσεις στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης για την ηλεκτρική ενέργεια που αφορά ευάλωτες ομάδες. Επιπλέον, η Επιτροπή σχεδιάζει την εφαρμογή ενός Προσωρινού Πλαισίου Κρατικών Ενισχύσεων, το οποίο θα προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στις εθνικές κυβερνήσεις, επιτρέποντας και την υιοθέτηση έκτακτων μέτρων για τη στήριξη των πιο επιβαρυμένων τομέων της οικονομίας.

2) Επιτάχυνση της μετάβασης σε εγχώρια καθαρή ενέργεια

Με στόχο τη σταδιακή απεξάρτηση από το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και γενικότερα τα ορυκτά καύσιμα στις μεταφορές, η Επιτροπή προγραμματίζει να παρουσιάσει έως το καλοκαίρι ένα Σχέδιο Δράσης για την Ηλεκτροδότηση. Το σχέδιο θα θέτει φιλόδοξους στόχους για την ενίσχυση της ηλεκτροδότησης, ενώ θα προβλέπει και παρεμβάσεις για την άρση των εμποδίων στην εφαρμογή της σε βιομηχανία, μεταφορές και κτίρια.

3) Ενίσχυση των δικτύων

Το σχέδιο δίνει έμφαση στην αναβάθμιση των ενεργειακών δικτύων, στην αύξηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές και στη μείωση του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας σε σύγκριση με το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Στο πλαίσιο αυτό, τίθεται ως προτεραιότητα η ταχεία ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για το Ευρωπαϊκό Πακέτο Δικτύων.

Παράλληλα, προβλέπεται η αξιοποίηση στο μέγιστο των υφιστάμενων υποδομών καθαρής ενέργειας, καθώς και η γρήγορη αναβάθμιση μεγάλων αιολικών πάρκων και άλλων εγκαταστάσεων, όπως τα υπεράκτια αιολικά και οι υδροηλεκτρικοί σταθμοί. Επιπλέον, η Επιτροπή αναμένεται να καταθέσει νομοθετική πρόταση που θα αφορά τα τέλη δικτύου και τη φορολογία, με στόχο –μεταξύ άλλων– η ηλεκτρική ενέργεια να επιβαρύνεται φορολογικά λιγότερο σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα.

4) Συντονισμός

Η Επιτροπή θέτει ως βασική προτεραιότητα τον στενό συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται κοινή διαχείριση κρίσιμων ζητημάτων, όπως η πλήρωση των υπόγειων αποθηκών φυσικού αερίου, η ευελιξία στους σχετικούς κανόνες, αλλά και η δυνατότητα έκτακτης αποδέσμευσης στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου όταν χρειάζεται.

Οι ομάδες συντονισμού για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο συνεδριάζουν σε τακτική βάση, διασφαλίζοντας ότι όλα τα κράτη-μέλη έχουν σαφή εικόνα της κατάστασης. Την ίδια στιγμή, τα εθνικά μέτρα έκτακτης ανάγκης και οι παρεμβάσεις για τη διασφάλιση της επάρκειας καυσίμων -όπως τα αεροπορικά καύσιμα και το ντίζελ- καθώς και η διαθεσιμότητα της παραγωγικής ικανότητας των διυλιστηρίων, θα πρέπει να βρίσκονται σε στενή και συνεχή συνεννόηση.

5) Νέο Παρατηρητήριο Καυσίμων

Προβλέπεται η σύσταση ενός νέου Παρατηρητηρίου Καυσίμων, το οποίο θα επιβλέπει την παραγωγή, τις εισαγωγές, τις εξαγωγές και τα αποθέματα καυσίμων που χρησιμοποιούνται στις μεταφορές εντός της ΕΕ. Στόχος του θα είναι ο έγκαιρος εντοπισμός πιθανών ελλείψεων και, εφόσον απαιτηθεί έκτακτη αποδέσμευση αποθεμάτων, η καθοδήγηση στοχευμένων παρεμβάσεων για τη διασφάλιση ισορροπημένης διανομής.

Επίσης, για τον περιορισμό των επιπτώσεων από τις αυξημένες τιμές και ενδεχόμενες ελλείψεις καυσίμων στον αεροπορικό τομέα, η Επιτροπή θα προχωρήσει σε διευκρινίσεις σχετικά με τις υφιστάμενες δυνατότητες ευελιξίας που προβλέπει το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.

6) Ενίσχυση των επενδύσεων

Η ΕΕ διαθέτει ήδη σημαντικούς οικονομικούς πόρους, όπως εκείνους του Ταμείου Ανάκαμψης και των ταμείων συνοχής, και σκοπεύει να στηρίξει τα κράτη-μέλη ώστε να τους αξιοποιήσουν πιο άμεσα και αποτελεσματικά. Ωστόσο, οι δημόσιοι πόροι από μόνοι τους δεν επαρκούν για να καλύψουν τις αυξημένες ανάγκες της ενεργειακής μετάβασης, οι οποίες εκτιμάται ότι αγγίζουν τα 660 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030.

Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή στοχεύει και στην κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, προωθώντας μια νέα στρατηγική για την καθαρή ενέργεια. Παράλληλα, σχεδιάζει τη διοργάνωση ειδικής συνόδου που θα φέρει σε επαφή επενδυτές, επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς, με στόχο την ενίσχυση των επενδύσεων και τη διεύρυνση της χρηματοδότησης.