Γερουλάνος κατά κυβέρνησης για το «Ελλάδα 2.0»: «Πάνω από 100 έργα δεν ολοκληρώθηκαν»

Νέο πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης διαμορφώνεται γύρω από το Ταμείο Ανάκαμψης και την πορεία του εθνικού σχεδίου «Ελλάδα 2.0», λίγους μήνες πριν από την ολοκλήρωση του ευρωπαϊκού προγράμματος.

Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ και υπεύθυνος του Κοινοβουλευτικού Τομέα Εργασίας Οικονομίας, Παύλος Γερουλάνος, έδωσε στη δημοσιότητα έναν κατάλογο 100 περιπτώσεων έργων, δράσεων και στόχων που, σύμφωνα με το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, είτε απεντάχθηκαν είτε περιορίστηκαν σημαντικά σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό.

Το ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει ότι ο κατάλογος δεν είναι εξαντλητικός και κατηγορεί την κυβέρνηση για αναθεωρήσεις που περιόρισαν το αρχικό εύρος του προγράμματος. Η παρέμβαση έρχεται την ίδια ημέρα που η κυβέρνηση παρουσίασε στο Υπουργικό Συμβούλιο τον δικό της απολογισμό, κάνοντας λόγο για την τελική ευθεία ενός σχεδίου 36 δισ. ευρώ με σημαντικό επενδυτικό και μεταρρυθμιστικό αποτύπωμα.

Τα τέσσερα έργα που βάζει στο επίκεντρο το ΠΑΣΟΚ

Ο Παύλος Γερουλάνος αναφέρεται αρχικά σε τέσσερις πρόσφατες αποφάσεις ανάκλησης ένταξης, οι οποίες δημοσιεύθηκαν τον Αύγουστο.

Η πρώτη αφορά το έργο του υπουργείου Υγείας για προληπτικές εξετάσεις σε απομακρυσμένες περιοχές και τη δημιουργία εθνικού προγράμματος συστηματικού προγεννητικού ελέγχου.

Το έργο είχε αρχικό προϋπολογισμό περίπου 5 εκατ. ευρώ και προέβλεπε εξετάσεις για κατοίκους ορεινών περιοχών και νησιών με λιγότερους από 10.000 μόνιμους κατοίκους. Στον σχεδιασμό περιλαμβανόταν και ο προγεννητικός έλεγχος περίπου 4.700 εγκύων σε απομακρυσμένες περιοχές. Η απόφαση ανάκλησης εκδόθηκε στις 4 Αυγούστου 2026.

Η δεύτερη περίπτωση αφορά την ενίσχυση του Ψηφιακού Σχολείου μέσω ψηφιακών υπηρεσιών και καινοτόμων εκπαιδευτικών εργαλείων, με αρχικό προϋπολογισμό 73,6 εκατ. ευρώ. Η ανάκληση της σχετικής απόφασης ένταξης δημοσιεύθηκε επίσης στις 4 Αυγούστου.

Στον κατάλογο περιλαμβάνεται ακόμη πρόγραμμα ύψους 151,6 εκατ. ευρώ για την κοινωνική επανένταξη δικαιούχων του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και αστέγων, καθώς και τα έργα για την επέκταση και τον εκσυγχρονισμό του Αρχαιολογικού Μουσείου Χίου και του Αρχαιολογικού Μουσείου Αργοστολίου.

Το ΠΑΣΟΚ ζητά από την κυβέρνηση να εξηγήσει για ποιον λόγο τα συγκεκριμένα έργα απεντάχθηκαν και εάν έχει εξασφαλιστεί η συνέχιση ή η ολοκλήρωσή τους μέσω άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων.

Η καταγγελία για αλλαγές στα δύο τρίτα των δράσεων

Η Χαριλάου Τρικούπη βασίζει την κριτική της στη «Συγκριτική Μελέτη Μέτρων ΤΑΑ – πριν και μετά», την οποία είχε παρουσιάσει την 1η Ιουλίου 2026.

Σύμφωνα με την αποτίμηση του ΠΑΣΟΚ, από τις 195 δράσεις που εξετάστηκαν, περίπου τα δύο τρίτα έχουν υποστεί μειώσεις ποσοτικών στόχων, τροποποιήσεις ή απεντάξεις επιμέρους έργων.

Ο Παύλος Γερουλάνος κάνει λόγο για απόσταση μεταξύ των δεσμεύσεων του αρχικού σχεδίου και της τελικής μορφής του προγράμματος. Υποστηρίζει, μάλιστα, ότι η συζήτηση δεν πρέπει να περιορίζεται στο ποσοστό απορρόφησης των ευρωπαϊκών πόρων, αλλά να περιλαμβάνει και τη σύγκριση των τελικών αποτελεσμάτων με τους αρχικούς στόχους.

Πρόκειται για την κεντρική γραμμή της κριτικής του ΠΑΣΟΚ: ότι η απορρόφηση των 36 δισ. ευρώ δεν αρκεί από μόνη της για την αξιολόγηση του προγράμματος, εάν μέρος των αρχικών παρεμβάσεων έχει περιοριστεί ή μεταφερθεί σε άλλο χρηματοδοτικό πλαίσιο.

Αποθήκευση ενέργειας: Από τα 1.555 στα 700 MW

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί, κατά το ΠΑΣΟΚ, ο στόχος για την εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε ολοκληρωμένα έργα αποθήκευσης ισχύος 1.380 MW, στα οποία προστέθηκαν αργότερα ακόμη 175 MW. Ο συνολικός στόχος ανερχόταν, επομένως, στα 1.555 MW.

Το ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει ότι ο στόχος που τελικά παρέμεινε στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0» περιορίστηκε στα 700 MW.

Η αντιπολίτευση συνδέει την αλλαγή αυτή με το ευρύτερο πρόβλημα της ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση των υποδομών αποθήκευσης. Επισημαίνει ότι η έλλειψη επαρκούς αποθηκευτικής δυνατότητας περιορίζει την αξιοποίηση της παραγόμενης πράσινης ενέργειας και δυσκολεύει τη μεταφορά του οφέλους στους λογαριασμούς νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Οι κοινωνικές δράσεις που περιλαμβάνονται στη λίστα

Μεγάλο μέρος του καταλόγου αφορά δράσεις κοινωνικής πολιτικής. Μεταξύ άλλων, το ΠΑΣΟΚ αναφέρεται:

• Στον αρχικό στόχο για τη δημιουργία και στελέχωση τουλάχιστον 50.000 νέων θέσεων σε βρεφονηπιακούς σταθμούς
• Στη δημιουργία 135 Κέντρων Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών, με έμφαση στις θετικές επιστήμες και την τεχνολογία
• Στη δημιουργία 120 εγκαταστάσεων παιδικής μέριμνας μέσα σε μεγάλες επιχειρήσεις
• Στην επαγγελματική αναδοχή 160 ανηλίκων με σοβαρές αναπηρίες ή προβλήματα ψυχικής υγείας
• Σε πρόγραμμα κοινωνικής ένταξης 7.000 δικαιούχων του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος
• Στην εργασιακή ενσωμάτωση ανθρώπων στο φάσμα του αυτισμού
• Στην ψηφιακή αναβάθμιση του ΟΠΕΚΑ

Για το στεγαστικό, το ΠΑΣΟΚ σημειώνει ότι ο αρχικός στόχος για την ανακαίνιση 100 διαμερισμάτων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη μειώθηκε στα 50, ενώ συγκρίνει την ελληνική παρέμβαση με τα προγράμματα κοινωνικής κατοικίας άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

Στη λίστα περιλαμβάνεται και το «Σπίτι μου ΙΙ», με την αντιπολίτευση να υποστηρίζει ότι η προβλεπόμενη χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης περιορίστηκε από τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ στα 760 εκατ. ευρώ.

Σιδηρόδρομοι, λιμάνια και νησιωτικές υποδομές

Ιδιαίτερο βάρος δίνει το ΠΑΣΟΚ και στις μεταφορικές υποδομές, στις σιδηροδρομικές παρεμβάσεις και στα έργα των νησιών.

Μεταξύ των περιπτώσεων που αναφέρονται στον κατάλογο είναι η εγκατάσταση υποθαλάσσιων καλωδίων οπτικών ινών συνολικού μήκους 1.370 χιλιομέτρων, για τη σύνδεση της Ελλάδας με την Κύπρο και τη διασύνδεση νησιών όπως η Κρήτη, η Λέσβος, η Σύρος, η Κάρπαθος, η Κάλυμνος, η Ικαρία και η Πάτμος.

Το ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει ότι το συγκεκριμένο μέτρο απεντάχθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Αναφέρεται επίσης σε έργα αναβάθμισης περιφερειακών λιμένων, μεταξύ των οποίων παρεμβάσεις στον Άγιο Νικόλαο, στην Πάργα, στην Αμμουλιανή, στην Αγία Ευφημία, στον Μακρύ Γιαλό, στη Χερσόνησο και στη Σούδα.

Η βασική ερώτηση που θέτει η αντιπολίτευση είναι εάν τα έργα αυτά θα συνεχιστούν με εθνικούς πόρους, μέσω του ΕΣΠΑ ή του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης και ποιο θα είναι το νέο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσής τους.

Δικαιοσύνη, έρευνα και Θεσσαλονίκη

Στις 100 περιπτώσεις περιλαμβάνεται και το έργο για την ανέγερση και λειτουργία του Πρωτοδικείου και της Εισαγγελίας Αθηνών μέσω ΣΔΙΤ, αρχικού προϋπολογισμού 31 εκατ. ευρώ.

Για την έρευνα και την καινοτομία, το ΠΑΣΟΚ αναφέρεται στη μείωση του αριθμού των ερευνητικών κέντρων που θα αναβαθμίζονταν, από 13 σε 11, καθώς και στην αφαίρεση επιμέρους παρεμβάσεων για την ιατρική ακριβείας, τα μη επανδρωμένα συστήματα και τις τεχνολογίες βιώσιμων υλικών.

Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στο Thess INTEC, το τεχνολογικό πάρκο της Θεσσαλονίκης, έργο προϋπολογισμού 35 εκατ. ευρώ, το οποίο, σύμφωνα με την ανακοίνωση, απεντάχθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης στις 15 Ιουλίου 2026.

Οι αλλαγές στα προγράμματα κατάρτισης

Στο πεδίο της εργασίας και της επαγγελματικής κατάρτισης, η ανακοίνωση αναφέρει σειρά αλλαγών στους αρχικούς στόχους.

Μεταξύ αυτών βρίσκεται ο επανασχεδιασμός των Κέντρων Προώθησης Απασχόλησης. Ο αρχικός σχεδιασμός αφορούσε 118 Κέντρα, περιορίστηκε αργότερα στα 40 και, σύμφωνα με το ΠΑΣΟΚ, η σχετική αναφορά αφαιρέθηκε τελικά από το επίμαχο ορόσημο.

Η αντιπολίτευση αναφέρεται ακόμη σε:

• 250 ψηφιοποιημένα μαθήματα κατάρτισης των Επαγγελματικών Σχολών Μαθητείας
• Την αναβάθμιση 34 προγραμμάτων σπουδών
• Τον εκσυγχρονισμό 61 εργαστηρίων επαγγελματικής εκπαίδευσης
• Την ανακαίνιση έξι κτιρίων ΕΠΑΣ
• Πρόγραμμα εξ αποστάσεως κατάρτισης για 30.000 ανέργους
• Προγράμματα επιδότησης της απασχόλησης, με τον στόχο να μειώνεται, κατά το ΠΑΣΟΚ, από 52.000 σε 37.600 ανέργους

Δανειακό σκέλος και μικρομεσαίες επιχειρήσεις

Σκληρή είναι η κριτική του ΠΑΣΟΚ και για τη διαχείριση του δανειακού σκέλους του Ταμείου Ανάκαμψης.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, τουλάχιστον 135 επενδυτικά σχέδια, τα οποία είχαν εγκριθεί για δάνεια συνολικού ύψους 1,75 δισ. ευρώ, δεν θα χρηματοδοτηθούν τελικά από το αρχικό εργαλείο. Στην ίδια κατηγορία τοποθετεί άλλα 180 επενδυτικά σχέδια που είχαν υποβληθεί χωρίς να έχουν ακόμη εγκριθεί.

Η κυβέρνηση έχει μεταφέρει 2 δισ. ευρώ στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, με στόχο τη χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων και μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης.

Το ΠΑΣΟΚ αμφισβητεί, ωστόσο, την αποτελεσματικότητα της μέχρι σήμερα διάχυσης των πόρων στις μικρότερες επιχειρήσεις, υποστηρίζοντας ότι μόλις 15.170 μικρομεσαίες επιχειρήσεις απέκτησαν πρόσβαση στη σχετική χρηματοδότηση.

Η κυβερνητική εικόνα για το «Ελλάδα 2.0»

Η κριτική του ΠΑΣΟΚ διατυπώνεται ενώ η κυβέρνηση παρουσιάζει μια σαφώς διαφορετική εικόνα για την πορεία του προγράμματος.

Κατά την ενημέρωση του Υπουργικού Συμβουλίου από τον Άκη Σκέρτσο και τον Νίκο Παπαθανάση, ανακοινώθηκε ότι οι συνολικές εκταμιεύσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν φτάσει τα 24,6 δισ. ευρώ και έχουν εκπληρωθεί 253 ορόσημα και στόχοι.

Οι πληρωμές του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και τα εκταμιευμένα κεφάλαια δανείων ανέρχονται, σύμφωνα με το υπουργείο, σε 28,4 δισ. ευρώ. Κυβερνητικός στόχος παραμένει η πλήρης αξιοποίηση του εθνικού φακέλου των 36 δισ. ευρώ μέχρι το τέλος του έτους.

Η κυβερνητική πλευρά επισημαίνει ότι η απένταξη ενός έργου από το Ταμείο Ανάκαμψης δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά και την ακύρωσή του. Σε αρκετές περιπτώσεις έργα μεταφέρονται στο ΕΣΠΑ, στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης ή σε άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία, όταν κρίνεται ότι δεν είναι εφικτή η ολοκλήρωσή τους μέσα στα ασφυκτικά χρονικά όρια του Ταμείου.

Αυτό που μένει να αποσαφηνιστεί είναι ποια από τα έργα της λίστας έχουν εξασφαλισμένη εναλλακτική χρηματοδότηση, ποιο είναι το νέο χρονοδιάγραμμα και εάν η μεταφορά τους επηρεάζει άλλες προγραμματισμένες παρεμβάσεις.

Δύο διαφορετικές αναγνώσεις του ίδιου προγράμματος

Η αντιπαράθεση αποτυπώνει δύο διαφορετικές προσεγγίσεις για την αξιολόγηση του Ταμείου Ανάκαμψης.

Η κυβέρνηση εστιάζει στο ύψος των πόρων που έχουν εισρεύσει, στην εκπλήρωση των ευρωπαϊκών οροσήμων και στις μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη εφαρμοστεί σε τομείς όπως η ψηφιοποίηση, η φορολογική συμμόρφωση, η Υγεία, η Παιδεία, η Δικαιοσύνη και το Κτηματολόγιο.

Το ΠΑΣΟΚ αντιτείνει ότι η τελική αξιολόγηση πρέπει να γίνει με βάση τις αρχικές δεσμεύσεις και τις πραγματικές ανάγκες της χώρας, επισημαίνοντας τις μειώσεις στόχων και τις απεντάξεις έργων.

Η ολοκλήρωση του «Ελλάδα 2.0» και η υποβολή των τελικών αιτημάτων πληρωμής προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα δείξουν ποιο μέρος του εθνικού φακέλου θα αξιοποιηθεί, ποια έργα θα μεταφερθούν σε άλλα προγράμματα και ποιο θα είναι τελικά το μόνιμο αναπτυξιακό και κοινωνικό αποτύπωμα της μεγαλύτερης ευρωπαϊκής χρηματοδοτικής παρέμβασης των τελευταίων δεκαετιών.