Aσυμβίβαστο υπουργού – βουλευτή: Πολιτική πρόταση ή αντιπερισπασμός;

Σημαντική συζήτηση έχει ανοίξει το τελευταίο διάστημα γύρω από την πρόταση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για την καθιέρωση ασυμβίβαστου μεταξύ της ιδιότητας του υπουργού και του βουλευτή μετά τις εκλογές του 2027.

Το ζήτημα, που άπτεται του πυρήνα της λειτουργίας του πολιτικού συστήματος, προκαλεί έντονες αντιδράσεις στον νομικό και πολιτικό κόσμο.

Στο πλαίσιο αυτό, ο έγκριτος συνταγματολόγος Γιάννης Δρόσος τοποθετήθηκε δημόσια μέσω του DEBATER, ασκώντας δριμεία κριτική στην εν λόγω πρόταση.

«Δεν αντέχει σε καμία συζήτηση»

Ο κ. Δρόσος εμφανίζεται κατηγορηματικός, υποστηρίζοντας ότι η πρόταση «δεν αντέχει σε καμία συζήτηση», τόσο ως προς την ουσία της όσο και ως προς τη χρονική συγκυρία κατά την οποία διατυπώθηκε. Σύμφωνα με τον ίδιο, η εισαγωγή του ζητήματος δεν είναι τυχαία, αλλά συνδέεται με την προσπάθεια αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης.

Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει, η πρόταση «προτάθηκε για να αποσπάσει την προσοχή από τις μεγάλες και πολλές δικαστικές έρευνες από τις ευρωπαϊκές εισαγγελικές αρχές», οι οποίες φέρονται να αφορούν βουλευτές και μέλη του κυβερνητικού κόμματος. Υπό αυτές τις συνθήκες, τονίζει, «δεν μπορεί να συζητηθεί κανενός είδους τέτοια προσπάθεια αντιπερισπασμού».

Συνταγματική πραγματικότητα και διεθνείς συγκρίσεις

Ο συνταγματολόγος υπενθυμίζει ότι στο ισχύον σύστημα δεν υπάρχει υποχρέωση τα μέλη της κυβέρνησης να είναι και βουλευτές. Η δυνατότητα διορισμού εξωκοινοβουλευτικών υπουργών αποτελεί ήδη θεσμική πρόβλεψη, που προσφέρει ευελιξία στη σύνθεση της εκτελεστικής εξουσίας.

Παράλληλα, αναφέρεται και σε διεθνή παραδείγματα, όπως αυτό των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου το κυβερνητικό σχήμα λειτουργεί με διαφορετική λογική: «Δεν υπάρχει καν η κυβέρνηση σαν συλλογικό σώμα που αποφασίζει· είναι οι γραμματείς», επισημαίνει, υπογραμμίζοντας τις θεσμικές διαφοροποιήσεις μεταξύ προεδρικών και κοινοβουλευτικών συστημάτων.

Η πρόταση και οι ενστάσεις

Ιδιαίτερη κριτική ασκεί ο κ. Δρόσος και σε σενάρια που προβλέπουν εναλλαγή μεταξύ βουλευτικής και υπουργικής ιδιότητας, με αντικατάσταση από αναπληρωτές. Όπως αναφέρει, τέτοιες προσεγγίσεις δεν συνάδουν με τη σοβαρότητα που απαιτείται για συνταγματικές μεταρρυθμίσεις, χαρακτηρίζοντάς τες μάλιστα «πράγματα αστεία».

Πολιτική ουσία ή θεσμική συζήτηση;

Η παρέμβαση του συνταγματολόγου αναδεικνύει μια βασική διάσταση του ζητήματος: κατά πόσο η συζήτηση για το ασυμβίβαστο αποτελεί μια ουσιαστική θεσμική μεταρρύθμιση ή ένα εργαλείο πολιτικής διαχείρισης της επικαιρότητας.

Σε κάθε περίπτωση, το θέμα φαίνεται πως θα συνεχίσει να απασχολεί τόσο τον δημόσιο διάλογο όσο και την επιστημονική κοινότητα, καθώς αγγίζει κρίσιμες ισορροπίες μεταξύ νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας.