ΣτΕ: «Φρένο» στους πλειστηριασμούς πρώτης κατοικίας για χρέη στο Δημόσιο – Πότε προστατεύεται το ακίνητο

Σημαντική απόφαση για την προστασία της πρώτης κατοικίας εξέδωσε το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), κρίνοντας ότι το Δημόσιο δεν μπορεί να προχωρά σε πλειστηριασμό της οικογενειακής στέγης ενός οφειλέτη, εφόσον υπάρχουν άλλα περιουσιακά στοιχεία που μπορούν να καλύψουν την οφειλή.

Η απόφαση του ΣΤ΄ Τμήματος αφορά οφειλές προς το Δημόσιο, την Εφορία, τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τα ασφαλιστικά ταμεία και άλλους δημόσιους φορείς, οι οποίες εισπράττονται βάσει του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ).

Η υπόθεση με τη μεζονέτα στο Μοσχάτο

Αφορμή αποτέλεσε η περίπτωση διευθύνοντος συμβούλου εταιρείας, του οποίου μεζονέτα 162 τετραγωνικών μέτρων στο Μοσχάτο εντάχθηκε σε πρόγραμμα αναγκαστικού πλειστηριασμού για ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο.

Το ακίνητο ανήκε κατά 50% στον ίδιο και κατά 50% στη σύζυγό του και αποτελούσε την κύρια οικογενειακή τους κατοικία.

Ο οφειλέτης προσέφυγε στη Δικαιοσύνη, υποστηρίζοντας ότι διέθετε και άλλα ακίνητα σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, τα οποία θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την ικανοποίηση των απαιτήσεων του Δημοσίου.

Τόσο το Διοικητικό Πρωτοδικείο όσο και το Διοικητικό Εφετείο δικαίωσαν τον οφειλέτη, ενώ το ΣτΕ απέρριψε την προσφυγή του Δημοσίου.

Τι έκρινε το ΣτΕ

Σύμφωνα με το ανώτατο δικαστήριο, η προστασία της κατοικίας συνδέεται άμεσα με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την οικογενειακή ζωή.

Πριν από την αναγκαστική εκποίηση της κύριας κατοικίας, οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να εξετάζουν εάν η οφειλή μπορεί να εισπραχθεί με άλλα, λιγότερο επαχθή μέτρα.

Το ΣτΕ υπογράμμισε ότι η στέρηση της κατοικίας πρέπει να αποτελεί απολύτως αναγκαίο μέτρο, σύμφωνα με τη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας.

Δυνατότητα προσφυγής και σε μεταγενέστερο στάδιο

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η κρίση του δικαστηρίου ότι ο οφειλέτης μπορεί να ασκήσει ανακοπή όχι μόνο κατά της αρχικής κατασχετήριας έκθεσης, αλλά και κατά του προγράμματος πλειστηριασμού.

Η απόφαση δεν θεσπίζει γενική απαγόρευση πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας. Θέτει, ωστόσο, ουσιαστικούς περιορισμούς όταν το Δημόσιο μπορεί να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις του με ηπιότερα μέτρα, χωρίς να στερήσει από τον οφειλέτη την οικογενειακή του στέγη.