Βενεζουέλα: Σε ιδιωτικές εταιρείες τα πετρέλαια της μετά από 20 χρόνια – Νέος νόμος μετά την ασφυκτική πίεση του Τραμπ

Μια ιστορική απόφαση υπό την σκιώδης παρουσία του Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε η μεταβατική πρόεδρος της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροντρίγκες αλλάζοντας τα δεδομένα για μία χώρα που ήταν αντίθεση προς οποιοδήποτε ιδιωτική επέμβαση στον ορυκτό πλούτο της τερματίζοντας το κρατικό μονοπώλιο που ίσχυε για περισσότερες από δύο δεκαετίες.

Η Ροντρίγκες έβαλε την υπογραφή της στην μεταρρύθμιση την Πέμπτη, λιγότερο από δύο ώρες μετά την έγκρισή της από την Εθνοσυνέλευση, παρουσία εργαζομένων στον πετρελαϊκό τομέα και υποστηρικτών του κυβερνώντος κόμματος.

Η κίνηση έρχεται λιγότερο από έναν μήνα μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο σε στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ στο Καράκας που άλλαξε τις ισορροπίες με τον έκπτωτο πρόεδρο της Βενεζουέλας να βρίσκεται υπο κράτηση στις ΗΠΑ με την κατηγορία της ναρκοτρομοκρατίας.

Παράλληλα, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ξεκίνησε επίσημα τη χαλάρωση των σκληρών κυρώσεων που είχαν επιβληθεί στο πετρέλαιο της Βενεζουέλας από την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ

Την ίδια ημέρα, η Ροντρίγκες είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και τον υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος είχε εξηγήσει σε ακρόαση στη Γερουσία πώς η αμερικανική κυβέρνηση σκοπεύει να διαχειριστεί την πώληση δεκάδων εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τη Βενεζουέλα και τη ροή των εσόδων. Η χώρα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα αργού πετρελαίου παγκοσμίως.

«Μιλάμε για το μέλλον. Μιλάμε για τη χώρα που θα παραδώσουμε στα παιδιά μας», δήλωσε η Ροντρίγκες, υπερασπιζόμενη τη μεταρρύθμιση.

Το παρασκήνιο

Ο πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης Χόρχε Ροντρίγκεζ, αδελφός της Ντέλσι Ροντρίγκεζ, κάλεσε τους νομοθέτες να υποστηρίξουν τη μεταρρύθμιση στο πλαίσιο των προσπαθειών προσέλκυσης ξένων επενδύσεων. Οι αλλαγές σηματοδοτούν μια σημαντική μετατόπιση από τον νόμο για τους υδρογονάνθρακες του 2006 που εισήχθη υπό τον πρώην πρόεδρο Ούγκο Τσάβες, ο οποίος ενίσχυσε τον κρατικό έλεγχο στον τομέα.

Οι αναλυτές λένε ότι η μεταρρύθμιση θα μπορούσε να βοηθήσει στην προσέλκυση ξένων πετρελαϊκών εταιρειών που είχαν αποσυρθεί σε μεγάλο βαθμό από τη Βενεζουέλα τα τελευταία χρόνια.

Η ψηφοφορία έρχεται εν μέσω διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Βενεζουέλας σχετικά με την πώληση πετρελαίου της Βενεζουέλας που έχει υποστεί κυρώσεις, με την Ουάσινγκτον να αδειοδοτεί την εξαγωγή δεκάδων εκατομμυρίων βαρελιών.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι τα έσοδα θα σταλούν σε έναν λογαριασμό, αρχικά στο Κατάρ. Είπε ότι η Βενεζουέλα θα υποβάλλει μηνιαίους προϋπολογισμούς στον Λευκό Οίκο και στη συνέχεια θα αποδεσμεύονται κεφάλαια βάσει των ελέγχων των αμερικανικών κυρώσεων για δημόσιες υπηρεσίες στη Βενεζουέλα, όπως η αστυνόμευση, οι εργαζόμενοι στην καθαριότητα και η αγορά φαρμάκων.

Σε ξεχωριστή κίνηση, η American Airlines ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι θα επαναλάβει τις πτήσεις προς τη Βενεζουέλα για πρώτη φορά μετά από περισσότερα από έξι χρόνια.

Τι λέει το νέο νομοσχέδιο

Ο νέος νόμος προβλέπει ότι ιδιωτικές εταιρείες θα αναλαμβάνουν την πλήρη διαχείριση της παραγωγής και της πώλησης πετρελαίου, καταργώντας το μονοπώλιο της κρατικής Petróleos de Venezuela (PDVSA) τόσο στην παραγωγή όσο και στην τιμολόγηση. Οι εταιρείες θα δραστηριοποιούνται με δικά τους έξοδα και ρίσκο, αφού αποδείξουν τη χρηματοοικονομική και τεχνική τους επάρκεια μέσω επιχειρηματικού σχεδίου εγκεκριμένου από το υπουργείο Πετρελαίου. Η κυριότητα των υδρογονανθράκων, ωστόσο, παραμένει στο κράτος.

Σημαντική καινοτομία αποτελεί και η πρόβλεψη για διεθνή, ανεξάρτητη διαιτησία σε περίπτωση διαφορών, καταργώντας την αποκλειστική αρμοδιότητα των δικαστηρίων της Βενεζουέλας, τα οποία ελέγχονται από το κυβερνών κόμμα. Οι ξένοι επενδυτές θεωρούν τη ρύθμιση αυτή κρίσιμη εγγύηση απέναντι στον κίνδυνο μελλοντικών απαλλοτριώσεων.

Αφήνει πίσω την “κληρονομία” του Τσάβες

Ο νόμος αλλάζει ριζικά το πλαίσιο που είχε διαμορφωθεί πριν από δύο δεκαετίες, όταν ο Ούγκο Τσάβες έκανε τον αυστηρό κρατικό έλεγχο του πετρελαίου κεντρικό πυλώνα της πολιτικής του.

Από το 1999 έως το 2011, η άνοδος των τιμών του αργού απέφερε στη Βενεζουέλα έσοδα που εκτιμώνται σε περίπου 981 δισ. δολάρια, χρηματοδοτώντας εκτεταμένα κοινωνικά προγράμματα. Το 2006, ο Τσάβες είχε επιβάλει στην PDVSA να είναι ο βασικός μέτοχος σε όλα τα μεγάλα έργα, οδηγώντας σε εθνικοποιήσεις περιουσιακών στοιχείων εταιρειών όπως η ExxonMobil και η ConocoPhillips, οι οποίες ακόμη διεκδικούν αποζημιώσεις μέσω διαιτησίας.

Από την περίοδο της ευημερίας, η χώρα οδηγήθηκε σε βαθιά κρίση. Η πτώση των τιμών του πετρελαίου, η διαφθορά και η κακοδιαχείριση διέβρωσαν την παραγωγή και τα έσοδα, πρώτα επί Τσάβες και στη συνέχεια επί Μαδούρο. Από το 2013, η οικονομική κατάρρευση έχει ωθήσει περισσότερους από 7,7 εκατομμύρια Βενεζουελάνους στη μετανάστευση, ενώ οι αμερικανικές κυρώσεις αποτέλεσαν το τελικό πλήγμα για τη βιομηχανία.