Σάββατο του Λαζάρου: Το θαύμα της Ανάστασης, οι παραδόσεις για τον χαρακτήρα του και τα έθιμα σε όλη την Ελλάδα

Το Σάββατο του Λαζάρου αποτελεί μία από τις πιο ξεχωριστές και συμβολικές ημέρες της Ορθόδοξης παράδοσης, καθώς σηματοδοτεί τη μετάβαση από τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή στη Μεγάλη Εβδομάδα και προαναγγέλλει το μήνυμα της Ανάστασης.

Η ημέρα είναι αφιερωμένη στην ανάσταση του Λαζάρου από τη Βηθανία, όπως καταγράφεται στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο. Σύμφωνα με την Καινή Διαθήκη, ο Λάζαρος αρρώστησε βαριά και οι αδελφές του, Μάρθα και Μαρία, ζήτησαν τη βοήθεια του Ιησούς Χριστός. Όταν εκείνος έφτασε, τέσσερις ημέρες αργότερα, ο Λάζαρος είχε ήδη πεθάνει.

Συγκινημένος, ο Χριστός κάλεσε τον Λάζαρο να εξέλθει από τον τάφο με τα λόγια «Λάζαρε, δεύρο έξω», επαναφέροντάς τον στη ζωή, προκαλώντας δέος στους παρευρισκόμενους αλλά και την εχθρότητα των Φαρισαίων.

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Λάζαρος μετά την Ανάστασή του δεν γέλασε ποτέ ξανά, παρά μόνο μία φορά, όταν είδε κάποιον να κλέβει μια γλάστρα, σχολιάζοντας χαρακτηριστικά: «Το ένα χώμα κλέβει το άλλο».

Τα έθιμα της ημέρας σε όλη την Ελλάδα

Το Λαζαροσάββατο συνοδεύεται από πλούσια λαϊκά έθιμα σε πολλές περιοχές της χώρας. Κεντρική θέση κατέχουν τα «λαζαράκια», μικρά ψωμάκια σε σχήμα ανθρώπου, που συμβολίζουν τον σαβανωμένο Λάζαρο, σύμφωνα με τη βυζαντινή εικονογραφία.

Την ίδια ημέρα, παιδιά – κυρίως κορίτσια – γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας τα παραδοσιακά κάλαντα του Λαζάρου, μεταφέροντας το μήνυμα της Ανάστασης και λαμβάνοντας κεράσματα.

Οι «Λαζαρίνες» της Κοζάνης

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το έθιμο των «Λαζαρίνων» σε χωριά της Κοζάνης, όπου ομάδες γυναικών και κοριτσιών, ντυμένες με παραδοσιακές φορεσιές, περιδιαβαίνουν τις γειτονιές τραγουδώντας.

Στη συνέχεια συγκεντρώνονται στις πλατείες και χορεύουν τον παραδοσιακό χορό «Τσιντσιρό», έθιμο με ρίζες στα αρχαία «Παρθένεια» και βυζαντινές επιρροές.

Η ιδιαίτερη παράδοση της Κέρκυρας

Στην περιοχή Επίσκεψη της βόρειας Κέρκυρας, τα κάλαντα ξεκινούν από το βράδυ της παραμονής και διαρκούν όλη τη νύχτα. Οι κάτοικοι τραγουδούν την ιστορία της Ανάστασης του Λαζάρου και προσφέρουν σαρακοστιανά εδέσματα και κρασί.

Ανήμερα, στην πόλη της Κέρκυρας, χορωδίες και φιλαρμονικές ξεκινούν από τον ναό του Αγίου Νικολάου και Αγίου Λαζάρου και περιδιαβαίνουν το ιστορικό κέντρο, καταλήγοντας σε κοινή εκτέλεση των καλάντων.

Έθιμα σε Ρόδο και Λέσβο

Στη Ρόδο, τα παιδιά τραγουδούν τον «Λάζαρο» από σπίτι σε σπίτι, ενώ παλαιότερα οι αγρότες απέφευγαν τις εργασίες, πιστεύοντας ότι θα ήταν άκαρπες. Επιτρεπόταν μόνο η συλλογή ξερών κλαδιών για τη Μεγάλη Εβδομάδα.

Στη Λέσβο, τα «λαζαρέλια» – ειδικά κουλούρια με μορφή σαβανωμένου ανθρώπου – αποτελούν βασικό έθιμο, συνοδευόμενο από σχετικές παροιμίες. Αν και πλέον δεν παρασκευάζονται τόσο συχνά στα σπίτια, συνεχίζουν να διατηρούνται από τοπικούς φούρνους, κρατώντας ζωντανή την παράδοση.

Ένα πέρασμα από τη νηστεία στην Ανάσταση

Το Σάββατο του Λαζάρου λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στη νηστεία και το Πάθος, προαναγγέλλοντας τη νίκη της ζωής επί του θανάτου και εισάγοντας τους πιστούς στο κατανυκτικό κλίμα της Μεγάλης Εβδομάδας.